درد سیاتیک یا آنچه در بین مردم به سیاتیک شناخته میشود، در واقع درد ناشی از فشردگی عصب سیاتیک است که از انتهای کمر بهسمت پاها کشیده شده است. علامت شایع سیاتیک درد در ناحیه باسن و پا میباشد، زیرا این درد اغلب در اثر بیرونزدگی دیسک در ناحیه تحتانی کمر ایجاد میشود. برای درمان درد سیاتیک پس از مراجعه به پزشک و تکمیل آزمایشهای لازم، در ابتدا درمانهای غیرتهاجمی همچون فیزیوتراپی، دارودرمانی و تزریق استروئید به شما پیشنهاد میشود. بهطورکلی، درد سیاتیک با روشهای غیرتهاجمی بهبود خواهد یافت؛ خصوصاً اگر بیمار به برنامه درمانی متعهد بوده و مراقبتهای لازم را انجام دهد. جراحی تنها در موارد خاص که درد شدید و علائمی همچون بیاختیاری ادرار رخ میدهد ضروری خواهد بود. بنابراین، درد سیاتیک اغلب نگرانکننده نیست.
سیاتیک چیست؟

زمانیکه فرد احساس درد و ناراحتی زیادی در طول بزرگترین عصب بدن (سیاتیک) کند، در اصطلاح به سیاتیک مبتلا شده است. این درد معمولاً از ستون فقرات کمری آغاز شده و پس از عبور از کمر، بهسمت باسن و پا کشیده میشود. تحریک یا فشرده شدن این عصب، اغلب بهعلت مواردی نظیر فتق دیسک یا خار استخوان ایجاد میشود که در نهایت موجب درد شدید پا، گزگز، بیحسی و ضعف عضلات خواهد شد. مواردی نظیر حرکت کردن، نشستن، ایستادن یا راه رفتن نیز ممکن است موجب بدتر شدن درد شود.
درد سیاتیک چگونه احساس میشود؟

این بیماری اغلب با درد از ناحیه کمر یا باسن شروع شده و بهسمت پایین پا ادامه مییابد. احساس درد معمولاً بهعلت وضعیت عصب سیاتیک در ناحیه باسن ایجاد میشود، اما منشأ آن در اکثر مواقع بهعلت تحریک عصب پایین ستون فقرات است.
بهطورکلی، علائم شامل:
- درد مبهم یا سوزش که از کمر و باسن آغاز شده و بهسمت پاهای شما کشیده میشود. این نوع علائم نشاندهنده آن است که شما به سیاتیک مبتلا شدهاید.
- علائم عصبی نظیر بیحسی یا سوزن سوزن شدن.
- ضعف عضلانی یا رفلکس.
با توجه به میزان فشار واردشده به عصب، علائم شما ممکن است زمانی که خم شده، اشیاء را بلند کرده، نشسته و یا سرفه میکنید، بدتر شود.
انواع دیگر درد سیاتیک
شدت درگیری عصب سیاتیک به مدت زمان درد و میزان درگیری یک یا دو پای شما وابسته است. این قضیه نیاز شما به پزشک و عوارضی که ممکن است بعداً به آن مبتلا شوید را مشخص میکند؛
- درد حاد سیاتیک: سیاتیک حاد معمولاً بهطور ناگهانی آغاز شده و رابطه مستقیمی با میزان آسیب بافت دارد. این علائم معمولاً ۴ تا ۸ هفته طول کشیده و نیازی به درمان پزشکی نخواهد داشت.
- درد مزمن سیاتیک: سیاتیک مزمن معمولاً بیش از ۸ هفته طول میکشد. افراد مبتلا به این نوع درد، باید تحت نظر پزشک قرار گیرند.
- درد ارجاعی سیاتیک: سیاتیک ارجاعی در واقع نوعی از سیاتیک محسوب نمیشود، اما درد و علائم شبیه به آن را دارد. در سیاتیک ارجاعی به جای اینکه ستون فقرات درگیر شده باشد، درد معمولاً بهعلت مشکلات عضلانی یا مفصلی خواهد بود. تشخیص نوع ارجاعی از سیاتیک اصلی، ضرروی است، زیرا فرد باید بهموقع تحت نظر پزشک قرار گیرد. درد در افرادی که درگیر سیاتیک ارجاعی هستند، معمولی و در ناحیه کمر، بدتر از پاهایشان است (برخلاف تیر کشیدن در نوع سیاتیک). همچنین درد ارجاعی عوارضی نظیر بدتر شدن وضعیت رفلکس یا سوزن سوزن شدن ندارد.
- سیاتیک متناوب: در این نوع سیاتیک معمولاً یک پا درگیر میشود، زیرا عصب سیاتیک در یک طرف بدن دچار مشکل شده است. البته امکان درگیری هردو پا نیز وجود دارد. این بیماری ممکن است بهعلت مشکلات دژنراتیو در مفصل ساکروایلیاک، مفصل متصلکننده ستون فقرات به باسن یا آرتریت ساکروایلیاک ایجاد شده باشد.
- سیاتیک دوطرفه: عارضه سیاتیک دوطرفه زمانی اتفاق میافتد که دو انتهای عصب سیاتیک تحت فشار قرار گیرند. این قضیه موجب درد و بروز علائمی میشود و هر دو پا و باسن را درگیر میکند. این نوع سیاتیک معمولاً نادر است. همچنین درد در یک پا ممکن است نسبت به دیگری شدیدتر باشد. سیاتیک دو طرفه ممکن است به علت فتق دیسک یا دژنراسیون دیسکها ایجاد شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
درصورتیکه سیاتیک خفیف باشد، معمولاً با گذشت زمان از بین میرود. اما درصورتیکه درد خودبهخود بهبود نیافت، حتماً به پزشک مراجعه کنید. علاوهبر آن، درصورتیکه درد بیش از یک هفته طول کشید و یا شدیدتر شد، تحت نظر پزشک قرار گیرید. درصورت بروز موارد زیر مراجعه به پزشک ضروری است:
- درد شدید در پشت، ساق، شکم و کنار بدن در حالت استراحت، در هنگام شب و زمان دراز کشیدن، راه رفتن، خم شدن.
- تورم در بخشهایی از کمر، ران و ساق پا
- حس کردن نبض در ساق یا ران
- ضعف شدید و از بین رفتن حس در کشاله ران، پاها یا ناحیه تناسلی
- تب، لرز، و تعریق شبانه
- بروز خارش در بخشهای دردناک ساق پا
- حس سرما در پا یا انگشتان آن
- تغییر رنگ پوست روی پا (به علت نارسایی عروقی)
- عفونت پا که بهبود نمییابد.
- از دست دادن جزئی یا کامل کنترل مثانه یا روده، مشکلاتی در دفع ادرار یا وجود خون در ادرار و مدفوع
- اختلال در عملکرد جنسی
- از دست دادن اشتها و یا وزن
- تغییرات در ظاهر پوست، مو و توده عضلانی اندامها (دست و پا)
علت درد سیاتیک چگونه تشخیص داده میشود؟

سیاتیک با استفاده از درمانهای ترکیبی تشخیص داده میشود. ابتدا پزشک سابقه پزشکی فرد را بررسی کرده و در خصوص علائم شما سؤالاتی مطرح میکند. علاوهبر آن، پزشک شما یک سری معاینات فیزیکی انجام میدهد که این معاینات شامل موارد زیر میشود:
- پیادهروی: سیاتیک در اکثر مواقع موجب تغییرات قابل مشاهده در نحوه راه رفتن فرد میشود. درنتیجه، پزشک این نوع تغییرات را بهعنوان یکی از روشهای تشخیص سیاتیک در نظر میگیرد.
- بلند کردن پا بهصورت مستقیم: در این روش شما باید روی میز دراز کشیده و پاهای خود را بهصورت صاف قرار دهید. پزشک بهآرامی پاهای شما را یکی پس از دیگری بهسمت بالا بلند کرده و از شما میپرسد چه زمانی درد یا علائم شما آغاز میشود. این روش به تشخیص صحیح سیاتیک کمک میکند.
- سایر بررسیها در خصوص انعطافپذیری و قدرت: بررسیهای دیگر به پزشک شما برای تشخیص عوامل ایجادکننده دیگر درد سیاتیک کمک میکند.
آزمایشات مختلف میتواند برای تشخیص دقیق سیاتیک به پزشک کمک کند. از جمله رایجترین یا محتملترین آزمایشها عبارت است از:
اشعه ایکس ستون فقرات
در این روش از مقادیر کمتابش الکترومغناطیسی بهمنظور عکسبرداری از استخوان و اندامهای اطراف استفاده میشود. ابتدا فرد بر روی تخت مخصوص دراز میکشد. سپس تکنسین کمک میکند تا ستون فقرات دقیقاً زیر دستگاه اشعه ایکس قرار گیرد. ممکن است نیاز باشد بدن شما چندین بار جابهجا شود تا چند عکس گرفته شود. هر عکسبرداری تنها چند ثانیه طول میکشد. نتایج این روش جزئیات کمتری نسبت به سایر روشها دارد، اما میتواند تومورها و خارهای استخوانی که بر عصب سیاتیک شما فشار وارد میکند را شناسایی کند.
تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)
از امآرآی نیز میتوان بهمنظور تشخیص سیاتیک استفاده کرد. در این روش بهجای تشعشع، از امواج مغناطیسی استفاده میشود. با استفاده از این امواج میتوان تصاویری با کیفیت بالا از استخوان، بافتها و اندامها تهیه کرد. امآرآی یکی از ایمنترین روشهای تصویربرداری برای مشخص شدن فتق دیسک محسوب میشود.
اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT)
سیتی اسکن با استفاده از اشعه ایکس قدرتمند، تصاویر ۳۶۰ درجه از ستون فقرات، مهرهها و بافتهای اطراف تهیه میکند. در این روش همچون امآرآی، بیمار بر روی تخت دراز کشیده و به داخل اسکنر کشیده میشود. سیتی اسکن سریعتر از امآرآی انجام شده و پس از ۱۰ تا ۲۰ دقیقه کار به اتمام میرسد.
برخی از پزشکان بهمنظور تشخیص سیاتیک، تست میلوگرام تجویز میکنند. در این روش پزشک پیش از انجام سیتی اسکن، رنگ کنتراست خاصی را به ستون فقرات شما تزریق میکند تا تصاویر با جزئیات بیشتری نمایان شود. روش میلوگرام به پزشکان کمک میکند تا فتق دیسک، تومور، کیست و سایر مواردی که ممکن است موجب سیاتیک شده باشند را راحتتر تشخیص دهند.
تست الکترومیوگرافی (EMG)
این روش آزمایشی کمتهاجمی به حساب میآید که در آن، نحوه واکنش عضلات به تکانههای الکتریکی اعصاب اندازهگیری میشود. با استفاده از این روش، علت فشار روی عصب سیاتیک از فتق دیسک و سایر بیماریهای ستون فقرات تشخیص داده میشود. این آزمون در دو مرحله انجام میگیرد:
- بررسی هدایت عصبی: مرحله اول، بررسی هدایت عصبی نامیده میشود. در این مرحله جریان برق از طریق اعصاب شما اندازهگیری میشود.
- الکترومیوگرام سوزنی: مرحله دوم الکترومیوگرام سوزنی نام دارد. در این روش سیگنالهای الکتریکی از ماهیچه در زمان انقباض گرفته شده و ثبت میشود.
در زمان انجام آزمایش، شما باید روی تحت دراز بکشید. پزشک ابتدا چندین الکترود را به پوست شما میچسباند. سپس مقادیر کمی الکتریسیته از طریق الکترودها ارسال میشود و در همین زمان یک کامپیوتر مخصوص سرعت سیگنال را زمان عبور از یک الکترود به الکترود دیگر اندازه میگیرد.
درمان درد سیاتیک
درمان سیاتیک با تلاش برای کاهش درد و افزایش تحرک همراه است. بسیاری از روشهای درمانی را میتوانید خودتان انجام دهید. اما اگر درد سیاتیک شما از بین نرفت و شدیدتر شد، گزینههای درمانی دیگر را امتحان کنید. درصورتیکه بیماری شما شدید است یا با استفاده از سایر روشها پاسخ مناسبی دریافت نکردهاید، جراحی نیز بهعنوان گزینه درمانی در نظر گرفته میشود.
درمانهای اولیه
باتوجهبه نوع سیاتیک، موارد خفیف اغلب با برخی درمانهای اولیه بهتر میشود.
در ابتدای ابتلا به درد سیاتیک، درمانهای اولیه مؤثر خواهند بود، به همین علت سعی کنید زیاد حرکت نکرده و بیشتر استراحت کنید تا میزان درد شما افزایش نیابد. همچنین انجام حرکات فیزیکی شدید را تا جای ممکن کاهش دهید. شما میتوانید در زمان استراحت از کمپرس گرم و سرد بهمنظور درمان اسپاسمهای عضلانی و التیام درد سیاتیک استفاده کنید. ابتدا از کمپرس سرد برای کمر، باسن و پای خود استفاده کرده و پس از ۲۰ دقیقه آن را بردارید، سپس مدتی صبر کرده و درنهایت دوباره کمپرس را در جای خود قرار دهید. شما میتوانید از کمپرس گرم نیز استفاده کرده تا اسپاسم عضلات و گرفتگی آن را بر طرف کند.
درمانهای دارویی

درمانهای دارویی سیاتیک معمولاً شامل موارد زیر است:
- مسکنهای بدون نسخه: داروهای بدون نسخه نظیر استامینوفن یا داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی همچون ایبوپروفن یا ناپروکسن به کاهش درد و التهاب کمک خواهد کرد.
- داروهای تجویزی: درصورتیکه داروهای بدون نسخه کافی نباشد، پزشک ممکن است داروهای مسکن قویتری نظیر شلکننده عضلات بهمنظور کاهش درد و اسپاسم عضلانی تجویز کند.
- استروئیدهای خوراکی: استفاده از کورتیکواستروئیدهای خوراکی در کوتاه مدت، نظیر پردنیزون، ممکن است برای کاهش التهاب نواحی اطراف عصب سیاتیک مناسب باشد.
- داروهای ضد درد عصبی: داروهایی نظیر گاباپنتین یا پره گابالین برخی اوقات برای کاهش درد نوروپاتیک تجویز میشوند که ممکن است برای کاهش درد سیاتیک مناسب باشند.
- داروهای ضدافسردگی: داروهایی نظیر آمیتریپتیلین یا نورتریپتیلین با وجود اینکه در درجه اول بهمنظور درمان افسردگی استفاده میشوند، اما ممکن است بهعلت خاصیت تسکین درد، برای دردهای عصبی نیز تجویز شوند.
بریس کمر

بریس برای سیاتیک بهعنوان وسیله حمایتی بهمنظور ایجاد ثبات برای فشردهسازی، تسکین درد کمر و پای آسیبدیده طراحی شده است. این وسیله میتواند با ایجاد فشار ملایم به ناحیه کمر و ایجاد تراز مناسب در ستون فقرات، موجب کاهش درد و ناراحتی عوارض سیاتیک شود. بریسهای سیاتیک در اغلب اوقات دارای قابلیت تنظیم بوده و بهصورت سفارشی تهیه میشوند. این وسایل بهویژه در زمان انجام فعالیتهایی نظیر ایستادن یا راه رفتن طولانی مدت که علائم را تشدید میکند مورد استفاده قرار گرفته و موجب کاهش فشار عضلانی و عصبی میشوند.
فیزیوتراپی

در فیزیوتراپی، تقویت، کشش و تهویه هوازی انجام میگیرد و از اجزاء اصلی برنامه درمانی سیاتیک محسوب میشود. احتمال دارد تمرینات درمانی نیز به برنامه فیزیوتراپی اضافه شود.
مجموعه درمان فیزیوتراپی و تمرینات سیاتیک عبارت است از:
- تقویت ستون فقرات، عضلات کمر، شکم، باسن و لگن
- افزایش استحکام بخش مرکزی
- کشیدن عضلات سفت و غیر قابل انعطاف
- تبادل مایعات و مواد مغذی در بدن توسط انجام تمرینات هوازی سبک نظیر پیاده روی، شنا یا استخر درمانی
منوالتراپی یا درمان دستی

منوالتراپی روشی کایروپراکتیک محسوب میشود و با هدف بهبود همترازی ستون فقرات انجام میگیرد. این تکنیک میتواند عوامل زمینهای که موجب ایجاد درد سیاتیک میشود را برطرف کند. بهعنوان مثال با درمان فتق دیسک یا تنگی نخاع، از بروز سیاتیک جلوگیری میکند. این روش معمولاً دردناک نیست و موجب بهبود وضعیت بیمار خواهد شد. در این روش انقباضات ملایم عضلانی توسط بیمار و پزشک انجام گرفته و مفاصل دردناک در دامنه حرکتی خاصی به حرکت در میآید. این تکنیک موجب کاهش درد شده و میزان عملکرد را افزایش دهد.
ماساژ درمانی

بعضی از روشهای ماساژدرمانی نظیر ماساژ بافت عمیق، موجب کاهش درد میشود. ماساژدرمانی معمولاً دارای مزایای زیر است:
- افزایش گردش خون که سرعت درمان را افزایش میدهد.
- شل شدن عضلات، که ممکن است درد را کاهش دهد.
- ترشح اندورفین، یا همان هورمونهایی که بهعنوان مسکن طبیعی عمل میکنند.
طب سوزنی

طب سوزنی نوعی درمان باستانی چینی است که در آن سوزنهای نازک در نقاط خاصی از بدن وارد میشوند. برخی افراد معتقدند که این کار موجب افزایش جریان انرژی در بدن شده و میزان بهبودی را افزایش میدهد. اعتقاد بر این است که طب سوزنی با تحریک اعصاب، ماهیچه و بافتهای همبند منجر به کاهش درد و بهبود گردش خون میشود. برخی از افراد با شرکت در جلسات طب سوزنی، علائم سیاتیک خود را کاهش دادهاند، البته این قضیه در هر فرد متغیر است.
درمان های تزریقی

اگر روشهای محتاطانه درمان درد سیاتیک پاسخگو نبود، متخصص طب فیزیکی درمانهای تزریقی را پیشنهاد خواهد داد:
- بلوک ریشه عصبی: در این نوع تزریق، ریشه عصبیای که موجب ایجاد درد شده است مد نظر قرار میگیرد . مواد تزریقشده شامل ترکیبی از کورتیکواستروئید و بیحسکننده موضعی است که موجب کاهش التهاب و درد ریشه عصبی ملتهب میشود.
- تزریق استروئید نخاعی: کورتیکواستروئید میتواند برای مدت کوتاهی (سه ماه) درد را کاهش دهد. معمولاً همراه با این تزریق، بیحسی موضعی نیز تزریق میشود تا بیمار درد کمتری احساس کند. تزریق استروئیدی موجب درمان عامل ایجادکننده درد سیاتیک نمیشود، بلکه تا مدتی التهاب و درد آن را کاهش میدهد.
- ازن درمانی: معمولاً گاز ازن را از طریق تزریق وارد بدن فرد میکنند. پزشکان معتقدند که این روش دارای خواص ضدالتهابی و تسکیندهنده است. در این روش ریشه عصبی ملتهب یا فشرده مورد هدف قرار میگیرد تا در نهایت درد و التهاب را کاهش دهد.
TENS (تحریک الکتریکی عصب از راه پوست)

تنس، روشی درمانی است که در آن دستگاهی تکانه الکتریکی خفیفی را از طریق الکترودهای روی پوست به محل درد میرساند. این وسیله میتواند با مسدود کردن یا کاهش انتقال سیگنال درد، شدت آن را کاهش دهد. این وسیله با کمک به ترشح اندورفین، مسکنهای طبیعی بدن و بهبود گردش خون، عمل درمان را انجام میدهد. این روش گزینه مناسبی برای مدیریت درد سیاتیک محسوب میشود.
شاک ویوتراپی

شاک ویوتراپی درمانی غیرتهاجمی است که با استفاده از امواج صوتی با انرژی بالا، نواحی آسیبدیده التیام و درد آن کاهش مییابد. این روش معمولاً برای مشکلات اسکلتی-عضلانی، بافتهای نرم نظیر تاندون و عضلات، مورداستفاده قرار میگیرد. شاک ویو بهمنظور درمان سیاتیک، نواحی موردنظر را که در تحریک یا فشردگی عصب نقش دارند هدف قرار میدهد. در این روش، معمولاً نقاط ماشهای عضلانی که موجب آزادسازی مواد تسکیندهنده درد و کاهش درد سیاتیک میشوند تحت تأثیر این درمان قرار میگیرند.
لیزر درمانی

لیزر درمانی بهمنظور درمان اختلالات التهابی نظیر کمردرد و سیاتیک، مورداستفاده قرار میگیرد. انرژی لیزر به اعماق سلولها نفوذ کرده و موجب ایجاد برخی مواد شیمیایی بیوشیمیایی شده و اثرات ضددردی آزاد میکند. این روش درمانی با تحریک ترشح اندورفین و انکفالین، که مسکن طبیعی درد در بدن هستند، عمل میکند. لیزر سرد با نفوذ به عمق پوست، این مسکنها را فعال کرده و التهاب و قرمزی مرتبط با سیاتیک را کاهش میدهد. همچنین با این روش، مسیر سیگنالهای درد به مغز نیز مسدود میشود. در نتیجه، لیزر درمانی سرد موجب تسکین فوری درد سیاتیک و علائم آن میشود.
بیوفیدبک

بیوفیدبک روشی است که در آن افراد نسبت به فرآیندهای فیزیولوژیکی درون بدن خود نظیر تنش عضلانی، ضربان قلب و دمای پوست آگاهی و کنترل دارند. بیوفیدبک میتواند بهمنظور درمان سیاتیک نیز مورد استفاده قرار گیرد. در این روش، به بیماران آموزش داده میشود که بتوانند تنش عضلانی و سایر رفلکسهای بدنی را تشخیص داده و کنترل کنند. با یادگیری و کنترل رفلکسها، افراد میتوانند شدت درد را کاهش داده و زندگی خود را بهبود بخشند.
جراحی

زمانیکه درد سیاتیک شدید شود و بیماری گسترش یابد، جراحی تنها گزینه درمانی است. معمولاً پزشکان برای این بیماری عمل جراحی را پیشنهاد نمیدهند، اما درصورتیکه علائم شما نشاندهنده آسیب عصبی باشد، این عمل باید سریعاً انجام گیرد. بنابراین، اگر درد شدیدی دارید که شما را از انجام فعالیتهای روزمره باز داشته و یا علائم شما پس از شش تا هشت هفته بهبود نیافته است، جراحی توصیه میشود.
روشهای جراحی بهمنظور کاهش درد سیاتیک عبارتند از:
- دیسککتومی: در این نوع جراحی، قطعات و بخشهای کوچکی از فتق دیسک که بر روی عصب فشار میآورند، برداشته میشود.
- لامینکتومی: هر مهره دارای بخش عقبی به نام لامینا است. در این عمل بخشی از لامینا که به اعصاب نخاعی فشار وارد میکند، برداشته خواهد شد.
- عمل لیزر دیسک: با تبخیر آب هسته پالپوسوس، دیسک مهره عمل میکند. برخی اوقات ممکن است که این مایع اضافی به عصب سیاتیک فشار وارد کند و موج ایجاد درد شود. با برداشتن این مایع، فشار عصب سیاتیک کاهش یافته و درد تسکین مییابد.
روند بهبود و درمان دردهای سیاتیکی
در اغلب اوقات درد سیاتیک طی چهار تا شش هفته بدون نیاز به درمان تخصصی بهبود مییابد. اما در مواردی با علائم شدیدتر روند بهبودی هفتهها یا ماهها طول میکشد.
در یک کارآزمایی تصادفی داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی همراه با دارونما، بهمنظور بررسی سیاتیک حاد طی مراقبت اولیه تجویز و با یکدیگر مقایسه شدند. ۶۰ درصد از بیماران طی سه ماه و ۷۰ درصد طی ۱۲ ماه بهبود یافتند. ۵۰ درصد از بیماران مبتلا به سیاتیک حاد که از دارونما استفاده کرده بودند، در تست تصادفیسازی شده مداخلات غیرجراحی، طی ۱۰ روز بهبود یافته و ۷۵ درصد پس از ۴ هفته بهبودی خود را اطلاع دادند. با وجود اینکه اکثرا در مدت زمان صحیح درمان شدند اما روند درمانی بیش از ۳۰ درصد از افراد بیشتر از یک سال طول کشید.(منبع)
علت بروز درد سیاتیک

تحریک عصبی سیاتیک بهعلت گیر افتادن و فشار به ریشه عصبی ایجاد میشود. به این وضعیت رادیکولوپاتی کمری گفته میشود، زیرا ریشه عصبی آسیبدیده در بخش کمر و پشت ستون فقرات قرار دارد. فشردگی عصب معمولاً بهعلت بافت دیسکی که عصب را فشار میدهد، ایجاد میشود. سایر ساختارهای ستون فقرات که احتمالاً به عصب فشار وارد میکنند یا منجربه واکنش التهابی شوند نیز احتمال بروز سیاتیک را افزایش میدهد.
علل سیاتیک عبارتند از:
- فتق دیسک: به دیسک پاره یا لغزیدهشده گفته میشود. در این عارضه مرکز ژل مانند دیسک بین مهرهای ستون فقرات بهعلت پارگی به حلقه بیرونی انتقال مییابد. لغزش ایجادشده به ریشه عصبی که درست در کنار دیسک قرار دارن فشار وارد میکنند. فتق دیسک ممکن است به علت ساییدگی و پارگی در طول زمان یا آسیب حاد کمر ایجاد شود.
- تنگی کانال نخاعی: باریک شدن کانال اعصاب نخاعی نیز از جمله علل ایجاد سیاتیک است.
- التهاب بخشهای مجاور ستون فقرات (کمتر اتفاق میافتد): ممکن است ناشی از:
- آسیب استخوان یا عضلات نظیرشکستگی لگن
- تومور یا عفونت
- بارداری
- جراحی ارتوپدی لگن
بهطورکلی، عوامل زیادی احتمال بروز سیاتیک را افزایش میدهد، اما از جمله مهمترین آنها وضعیت نامناسب ستون فقرات است که معمولاً بهعلت نحوه بلند کردن اجسام یا نوع نشستن ما ایجاد میشود.
عوامل مؤثر بر بروز درد سیاتیک

سیاتیک ممکن است به علتهای زیر ایجاد شود اما فقط محدود به این دلایل نمیشود:
- داشتن جراحت: آسیب رسیدن به ستون فقرات و کمر، خطر ابتلا به سیاتیک را افزایش میدهد.
- سایش و پارگی معمولی: با افزایش سن، ممکن است ساییدگی و پارگی ستون فقرات بهصورت طبیعی نیز باعث گیرکردن اعصاب، فتق دیسک و در نهایت بروز سیاتیک شود. آرتروز نیز میتواند در این قضیه نقش مؤثری داشته باشد.
- اضافه وزن یا چاقی: ستون فقرات همچون جرثقیل عمل میکند. زمانیکه شما ایستادهاید، وزن بخش جلویی بدن در واقع همان چیزی است که ستون فقرات باید آن را بالا ببرد. عضلات پشت همچون وینچ و کابل عمل کرده و شما را بهصورت عمودی میکشند. زمانیکه وزن شما افزایش مییابد، عضلات پشت باید فشار بیشتری را تحمل کنند. و این قضیه، کشیدگی کمر، درد و سایر مشکلات را به همراه خواهد داشت.
- داشتن استحکام مرکزی ناکافی: قدرت مرکزی از عضلات پشت و شکم شما درناحیه معده نشأت میگیرد. همچون مثال جرثقیل، داشتن یک بخش مرکزی قوی همچون ارتقاء اجزای جرثقیل عمل میکند. قدرت ماهیچه شکم دارای اهمیت بسیاری است، زیرا موجب تقویت عضلات پشت شما میشود.
- شغل پرخطر: مشاغلی که نیاز به بلند کردن اجسام سنگین، خم شدن زیاد یا کار در وضعیت نامناسب دارند، خطر ابتلا به سیاتیک را افزایش میدهند. الیته این نکته را بدانید؛ مشاغلی که نیاز به نشستن طولانی مدت بهصورت نامناسب دارند نیز ممکن است خطر ابتلا به مشکلات کمر را افزایش دهند.
- فرم نامناسب ورزشی در زمان بلند شدن نشستن و غیره: شما حتی اگر از لحاظ بدنی متناسب و روی فرم باشید، درصورتیکه زمان وزنهبرداری و تمرینات قدرتی از وضعیت مناسب بدن پیروی نکنید، ممکن است در نهایت درگیر سیاتیک شوید.
- ابتلا به دیابت: دیابت نوع ۲ احتمال بروز نوروپاتی محیطی مرتبط با دیابت را افزایش میدهد. این بیماری به اعصاب شما آسیب وارد کرده و اعصابی را که منجربه ایجاد سیاتیک میشوند درگیر میکند.
- عدم تحرک بدنی: نشستن طولانی مدت و عدم فعالیت بدنی احتمال بروز این بیماری را افزایش میدهد.
- سیگار: نیکوتین ممکن است احتمال بروز این بیماری را افزایش دهد.
سخن نهایی
در اغلب اوقات، سیاتیک را میتوان با درمانهای حمایتی نظیر ورزش، داروها و تغییر سبک زندگی درمان کرد. بسیاری از افراد با گذشت زمان بهبود مییابند. گزینه جراحی نیز در صورت لزوم قابل انجام است، اما با درمان صحیح و ارتباط با پزشکان، میتوان بدون جراحی به نتایج مناسب دست یافت. درصورتیکه علائم سیاتیک را دارید، مراجعه به پزشک و انجام درمانهای ذکرشده، روند بهبود شما را تسریع میبخشد.
سؤالات متداول
آیا سیاتیک خودبهخود درمان میشود؟
در اغلب اوقات، سیاتیک با گذشت زمان و درمان صحیح بهبود مییابد. اما در برخی مواقع نیز بیمار باید تحت نظر پزشک قرار گیرد.
آیا بارداری موجب سیاتیک میشود؟
بله، تغییرات بدن بهعلت بارداری ممکن است به اعصاب سیاتیک فشار وارد کرده و منجربه سیتایک شود.
درد سیاتیک چقدر طول میکشد؟
به شدت بیماری بستگی دارد. درد سیاتیک حاد ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد، اما نوع مزمن آن به مدت طولانیتری باقی خواهد ماند.
آیا چاقی موجب سیاتیک میشود؟
بله، اضافه وزن به ستون فقرات فشار وارد کرده و موجب سیاتیک میشود.
تفاوت بین سیاتیک و سندرم پیریفورمیس چیست؟
سیاتیک بهعلت آسیب یا فشار به عصب سیاتیک ایجاد میشود، درحالیکه سندرم پیریفورمیس بهعلت تحریک عصب سیاتیک توسط عضله پیریفورمیس بهوجود میآید.
آیا با سیاتیک میتوان به کار ادامه داد؟
این قضیه بستگی به شدت بیماری شما دارد؛ ممکن است لازم باشد فعالیت کاری خود را اصلاح کنید یا بهمنظور کاهش ناراحتی سیاتیک، کمی به خود استراحت دهید. بهتر است شرایط خود را با پزشک در میان بگذارید.
برای کمک به بهبود سیاتیک، رژیم غذایی خاصی وجود دارد؟
هیچ رژیم غذایی خاصی موجب درمان سیاتیک بهطور مستقیم نمیشود. رژیم غذایی متعادل و غنی از مواد مغذی ممکن است سلامت کلی بدن را افزایش داده و به کاهش التهاب و علائم کمک کند.
آیا رانندگی علائم سیاتیک را بدتر میکند؟
بهطورکلی، نشستن طولانی مدت بهخصوص در وضعیت نامناسب، ممکن است احتمال بروز سیاتیک را افزایش دهد. استفاده از صندلی ارگونومیک در خودرو و استراحت بین رانندگی احتمال بروز سیاتیک را کاهش میدهد.
آیا سیاتیک هر دو پا را درگیر میکند؟
سیاتیک معمولاً یک پا را درگیر میکند، اما در موارد نادر، درصورتیکه فشار یا تحریک قابل توجهی به هر دو عصب سیاتیک وارد شود، ممکن است هر دو پا نیز درگیر شوند.
در صورت ابتلا به سیاتیک، از چه ورزشهایی اجتناب کنیم؟
ورزشهایی که در آن نیاز به بلند کردن اجسام سنگین، چرخاندن یا فشار بیش از حد به کمر میشود، ممکن است علائم سیاتیک را بدتر کند. بهتر است در این مورد با پزشک خود صحبت کنید.
آیا بین پیری و سیاتیک ارتباطی وجود دارد؟
با افزایش سن، تغییرات در ستون فقرات نظیر بیماری دژنراتیو دیسک یا تنگی ستون فقرات، احتمال بروز سیاتیک را افزایش میدهد. البته بروز سیاتیک در هر سنی امکانپذیر است.
آیا سیاتیک بیماری مادامالعمر محسوب میشود؟
سیاتیک برای بسیاری از افراد، وضعیتی موقتی محسوب شده و با درمان و مدیریت مناسب بهبود مییابد، اما این بیماری در برخی بیماران مزمن و شدید میشود.
چه چیزی سیاتیک را در شب بدتر میکند؟
درد سیاتیک در شب بهعلت نقاط فشار دچار درد و التهاب بیشتر میشود.
چگونه با درد سیاتیک بخوابیم؟
بهتر است به پهلوی بدون درد خود دراز کشیده و سمت دردناک بهسمت بالا قرار گیرد. زانوها را خم کرده و بالشتی بین آنها قرار دهید تا از ستون فقرات و لگن حمایت شود. درصورتیکه بین کمر و تشک فاصله وجود داشته باشد، بالشتی کوچک آنجا قرار دهید. شما میتوانید برای حمایت از بازو نیز یک بالشت دیگر قرار دهید.

