علت کمردرد و درمان کمردرد چیست؟ + درمان با ورزش

کشیدگی تاندون و یا پارگی رباط می‌تواند علائم مختلفی داشته باشد که از جمله آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

• حساس شدن و یا احساس ضعف در ناحیه کمر
• تورم و کبود شدن ناحیه آسیب دیده
• عملکرد طبیعی اندام آسیب دیده، دچار اختلال می‌شود و قادر به تحمل وزن و فشار نمی‌باشد.
• عضلات دچار اسپاسم یا گرفتگی می‌شوند؛ یعنی عضلات سفت شده و درد ایجاد می‌نمایند.

برای درمان کشیدگی تاندون و یا پارگی رباط بهتر است در ابتدا برای چند روز متوالی از روش‌های درمانی زیر استفاده کنید و در صورت عدم بهبودی به پزشک مراجعه کنید.

• استراحت: تمام فعالیت‌ها و تمرینات ورزشی خود را برای مدتی متوقف کنید و سعی کنید که فشاری بر روی ناحیه آسیب وارد نکنید.
• یخ: هر ۲ تا ۳ ساعت یک بار، یک کیسه یخ را به مدت 20 دقیقه بر روی ناحیه آسیب دیده قرار دهید.
• فشرده سازی: برای حمایت از ناحیه آسیب دیده، در اطراف آن، باند بپیچید.
• بالا نگه‌داشتن: در صورت امکان عضو آسیب دیده را با استفاده از یک بالش، بالا نگه دارید.

علائم مشکلات دیسک ستون فقرات، بنا بر محل قرار گیری دیسک و شدت آسیب وارد شده به آن، متفاوت است. معمولا استفاده از اسکن کمر، برای تعیین این‌که آیا کمردرد یک فرد ناشی از مشکل دیسک است یا خیر، زیاد مفید نیست، زیرا دیسک‌ها با افزایش سن و استفاده زیاد تغییر شکل می‌دهند. با این وجود، علائم دیسک کمر ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• افزایش کمردرد، در هنگام خم شدن مکرر یا نشستن به مدت طولانی
• افزایش کمردرد، در زمان سرفه کردن، عطسه کردن، خنده و یا زور زدن

اگر مشکلات دیسک، باعث تحریک عصب مجاور شده باشد، می‌تواند باعث بروز درد، بی حسی یا سوزن سوزن شدن در دست‌ها و یا پاها شود.

روش‌های درمانی متفاوتی برای درمان مشکلات ستون فقرات وجود دارد که بسته به شدت بیماری ممکن است یک یا چند مورد از موارد زیر برای درمان این بیماری در نظر گرفته شود.

• مصرف داروهای مسکن، مانند داروهای تسکین دهنده دردهای عصبی
• کمک گرفتن از روش‌های درمان‌ فیزیکی مانند ماساژ، فیزیوتراپی یا استئوپاتی
• به کارگیری درمان‌های تکمیلی مانند طب سوزنی
• قرار دادن کیسه یخ و یا بسته‌های گرما دهنده بر روی ناحیه آسیب‌دیده
• انجام تمریناتی برای بهبود وضعیت بدن و تقویت عضلات
• انجام عمل‌های جراحی، مانند دیسککتومی یا لامینکتومی، البته این جراحی‌ها، فقط در صورت وجود علائم عصبی شدید و یا بی‌نتیجه بودن درمان‌های دیگر توصیه می‌شود.

برای این که شخص بداند دچار چاقی است یا خیر می‌تواند از شاخص توده بدنی (Body mass index)  استفاده کند. در این شاخص تنها قد و وزن شخص تاثیرگذار هستند و فرمول محاسبه آن به صورت زیر است:‌

شاخص توده بدنی

*واحد وزن بر حسب کیلوگرم و واحد قد بر حسب متر باشد.

با توجه به عدد به دست آمده در فرمول می‌توان متوجه شد که فرد به چاقی مبتلاست یا خیر.

روش‌های درمانی چاقی بسیار ساده و در عین حال موثر هستند. در ادامه به مهم‌ترین روش‌های کاهش وزن اشاره می‌شود.

• ورزش کردن
• استفاده از قرص‌های لاغری
• فیزیوتراپی

علائم مربوط به بیماری آرتروز ستون فقرات می‌تواند بسیار گسترده باشد. بسته به شدت بیماری و ناحیه درگیر ممکن است علائم زیر در بیمار دیده شود:

• از دست دادن انعطاف پذیری و سفت شدن ستون فقرات، که می‌تواند باعث ناتوانی در صاف کردن کمر شود
• احساس ساییده شدن مهره‌های ستون فقرات، در هنگام حرکت کردن
• احساس ضعف و خستگی در کل بدن
• احساس درد و بی حسی در دست‌ها و یا پاها در صورت تحریک شدن اعصاب مربوط به آن ناحیه
• سردرد (در صورت ابتلا به آرتروز گردن)

برای درمان آرتروز ستون فقرات روش‌های درمانی متفاوتی وجود دارد که در  ادامه مورد بررسی قرار می‌گیرند.

• مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن و کورتیکواستروئیدها (خوراکی و یا تزریقی) مانند پردنیزولون یا دگزامتازون برای کاهش درد و تورم.
• مصرف داروهایی که عوامل تحریک کننده و یا علائم خاص مربوط به آرتروز التهابی را برطرف می‌نمایند.
• انجام فیزیوتراپی برای افزایش قدرت عضلات کمر و بهبود دامنه حرکتی ستون فقرات.
• تغییر سبک زندگی برای کاهش التهاب یا فشار از روی ستون فقرات: مانند کاهش وزن، ترک سیگار، تغییر وضعیت بدن و غیره.

تنگی کانال نخاعی در ناحیه کمر، ممکن است باعث بروز درد و یا گرفتگی در یک یا هر دو پا شود. این درد و ناراحتی، در زمانی که فرد به مدت طولانی بایستد و یا راه برود شدیدتر شده و با خم شدن به جلو و نشستن، این علائم بهتر می‌شوند. تنگی کانال نخاعی در بعضی افراد باعث بروز کمردرد نیز می‌شود.

علائم مربوط به دیسک کمر و تنگی کانال نخاعی ممکن است گاهی مشابه هم باشند. در بیماری دیسک کمر، ممکن است دیسک کمی به داخل کانال نخاعی وارد شود و در نتیجه کانال نخاعی کمی تنگ‌تر شود و عوارضی همچون تنگی کانال نخاعی ایجاد کند. دیسک کمر به نسبت بیماری تنگی کانال نخاعی عوارض شدیدتری از خود نشان می‌دهد و مشکلات حاصل از آن شدیدتر است.

بسته به شدت بیماری برای درمان تنگی کانال نخاعی، روش‌های درمانی متفاوتی وجود دارند که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌شود.

• داروها: مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و ناپروکسن، به کاهش التهاب و تسکین درد ناشی از تنگی کانال نخاعی کمک می‌کنند.
• فیزیوتراپی: متخصص طب فیزیکی، برای شما یک برنامه ورزشی مناسب برای تقویت کمر تهیه می‌کند تا در بهبود قدرت و تعادل، انعطاف پذیری و ثبات ستون فقرات به شما کمک نماید.
• تزریق داروهای استروئیدی: تزریق کورتیکواستروئیدها در فضای اطراف اعصاب نخاعی که تحت فشار هستند، به کاهش تحریک عصبی، التهاب و درد کمک می‌کند.
• عمل جراحی: تنگی کانال نخاعی یک عارضه پیچیده است و ستون فقرات، یک ناحیه ظریف و حساس است؛ به همین دلیل، پزشکان، فقط در صورتی‌که سایر روش‌های درمانی بی‌نتیجه باشند، گزینه جراحی را در نظر می‌گیرند.

 جراحی‌های ستون فقرات عبارتند از:

• لامینکتومی: لامینکتومی، متداول‌ترین جراحی برای رفع تنگی کانال نخاعی است. در این جراحی، لامینا که بخشی از مهره ستون فقرات است برداشته می‌شود. همچنین ممکن است جراح، بعضی از رباط‌ها و خارهای استخوانی را نیز بردارد تا فضای بیشتری را برای نخاع و اعصاب ایجاد کند.
• لامینوتومی: لامینوتومی، یک نوع جزئی از جراحی لامینکتومی است. در این جراحی، جراح فقط بخش کوچکی از لامینا، که بیشترین فشار را بر عصب وارد می‌کند را برمی‌دارد.
• فورامینوتومی: فورامن ناحیه‌ای در مهره‌های ستون فقرات است که ریشه‌های عصب از آنجا خارج می‌شوند. در این عمل، استخوان یا بافت این ناحیه برداشته می‌شود تا فضای بیشتری برای ریشه‌های عصب فراهم شود.
• جراحی نصب فاصله دهنده‌ بین مهره‌‌ها: این یک جراحی کم تهاجمی برای درمان بعضی از افراد مبتلا به تنگی کانال نخاعی کمری است. در این جراحی، جراح ابزار فاصله‌ دهنده‌ای را در پشت هر مهره در بین استخوان‌های ستون فقرات که به آن زائده خاری گفته می‌شود، نصب می‌نماید. این فاصله‌دهنده‌ها، مهره‌های شما از هم دور نگه می‌دارند و فضای بیشتری برای عبور عصب‌ها بوجود می‌آورند.
• همجوشی مهره‌های ستون فقرات: پزشکان، به عنوان آخرین گزینه برای درمان تنگی کانال نخاعی، از جراحی همجوشی مهره‌های ستون فقرات استفاده می‌کنند. آنها فقط در صورتی این جراحی را توصیه می‌نمایند که بیمار در اثر تنگی کانال نخاعی، درد عصبی داشته باشد، ستون فقرات بیمار ناپایدار باشد و روش‌های درمانی دیگر نتیجه نداده باشند. در جراحی همجوشی ستون فقرات، دو مهره از ستون فقرات را به طور دائم به یکدیگر متصل می‌کنند.

پوکی استخوان، یک بیماری "خاموش" است، یعنی این بیماری اغلب تا زمانی که استخوان بیمار نشکند هیچ علامتی از خود نشان نمی‌دهد. علائم شکستگی مهره ستون فقرات عبارتند از: کمردرد شدید، کوتاه شدن قد و بروز ناهنجاری‌هایی در ستون فقرات، مانند خم شدن و یا قوز (کیفوز) است.

بسته به شدت بیماری ممکن است برای درمان پوکی استخوان از چند روش متفاوت استفاده شود که در ادامه به روش‌های درمانی مورد استفاده اشاره می‌شود.

• دارو‌ها: معمولا اولین انتخاب برای درمان پوکی استخوان، مصرف بیس فسفونات‌ها مانند آلندرونات، ایباندرونات و زولدرونیک اسید هستند. همچنین ممکن است که مکمل‌های کلسیم و یا ویتامین D بدون نسخه یا با نسخه نیز تجویز شود. پزشک ممکن است مصرف داروهایRaloxifene، Teriparatide، Romosozuma را نیز توصیه کند.
• فیزیوتراپی: انجام تمرینات فیزیوتراپی می‌تواند به پیشگیری از پوکی استخوان و مدیریت آن کمک کند. متخصص طب فیزیکی، برنامه‌های ورزشی مخصوص، به صورت هفتگی و ماهیانه را در جهت تقویت استخوان‌ها و ماهیچه‌های شما تهیه می‌نماید. این تمرینات به بهبود تعادل بدن و کاهش احتمال افتادن کمک می‌کنند.
• بریس‌ها و تکیه‌گاه‌ها: عملکرد بریس، محدود کردن حرکت در ناحیه آسیب‌دیده است. به دلیل این که پوکی استخوان مهره‌های ستون فقرات را ضعیف می‌کند، ماهیچه‌ها مجبورند برای حمایت از کمر، بیشتر کار کنند. استفاده از بریس، با محدود کردن حرکت، بار اضافی را از روی ماهیچه‌ها برمی‌دارد.

شکستگی مهره کمر ممکن است با علائم متفاوتی همراه باشد. در ادامه به علائم شکستگی مهره کمر اشاره می‌شود:

• دراز کشیدن به پشت، باعث کاهش شدت درد می‌شود.
• تحرک ستون فقرات محدود می‌شود.
• کاهش قد
• بدشکلی بدن و ناتوانی

شکستگی مهره کمر اغلب باید به وسیله جراحی درمان شود؛ بااین‌حال ممکن است روش‌های درمانی دیگری نیز مورد استفاده قرار بگیرند که در ادامه به این روش‌های درمانی اشاره می‌شود.

• بریس‌ها: ممکن است لازم باشد از یک بریس برای پشت خود استفاده کنید تا ستون فقرات را در یک راستا نگه دارد و مهره‌های شکسته بتوانند به خوبی بهبود پیدا کنند.
• فیزیوتراپی: تقویت عضلات پشت، قدرت کلی بدن را افزایش می‌دهد، تحلیل رفتن استخوان را کاهش می‌دهد و خطر شکستگی ستون فقرات را در آینده کم می‌کند.
• جراحی شکستگی ستون فقرات: اگر در شکستگی مهره‌های ستون فقرات، خطر آسیب رسیدن به نخاع وجود داشته باشد، و یا اگر درد بیمار، تا چند ماه پس از درمان‌های غیرجراحی بهبود نیابد، ممکن است نیاز به جراحی داشته باشد. متداول‌ترین جراحی‌ها برای ترمیم شکستگی‌های مهره‌های ستون فقرات، ورتبروپلاستی و کیفوپلاستی است.
• ورتبروپلاستی: در این عمل، جراح، سیمان مایع را به مهره‌های شکسته تزریق می‌کند تا مهره را تقویت نماید.
• کیفوپلاستی: عمل کیفوپلاستی مانند ورتبروپلاستی است، با این تفاوت که جراح قبل از این‌که سیمان مایع را به مهره‌ها تزریق کند، یک بالون کوچک را درون مهره‌ها قرار می‌دهد و با باد کردن این بالون، مهره‌ها را به سمت جای درست خود فشار می‌دهد و فضایی طبیعی را که قبل از شکستگی وجود داشت، دوباره ایجاد می‌کند.

علائم مربوط به سرخوردگی ‌مهره‌های کمر بسیار گسترده است و با توجه به محلی که دچار سرخوردگی شده و اعصابی که تحت تاثیر است، ممکن است علائم مختلفی مشاهده شود. در ادامه مهم‌ترین علائم بیماری سرخوردگی مهره مورد بررسی قرار می‌گیرد.

• اسپاسم و گرفتگی در عضلات همسترینگ (عضلات پشت ران)
• سفتی کمر
• مشکل در راه رفتن یا ایستادن به مدت طولانی
• احساس درد، در هنگام خم شدن
• بی حسی، ضعف یا گزگز در پا

درمان سرخوردگی مهره‌ها بسته به شدت سرخوردگی متفاوت است. با توجه به درجه سرخوردگی ممکن است از روش‌های درمانی زیر استفاده شود.

• استراحت: از انجام فعالیت‌ها و تمرینات ورزشی شدید خودداری کنید.
• دارو: مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی بدون نسخه (NSAID) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن تسکین دهنده است. اگر این داروها مؤثر نبود، پزشک شما ممکن است داروهای دیگری را تجویز کند.
• فیزیوتراپی: متخصص طب فیزیکی، تمریناتی را با هدف تقویت شکم و کمر به شما آموزش می‌دهد. انجام تمرینات روزانه فیزیوتراپی، معمولا بعد از چند هفته، درد را تسکین می‌دهند.
• تزریق دارو: پزشک داروهای استروئیدی را مستقیماً در ناحیه آسیب دیده تزریق می‌کند.
• بریس‌ها: استفاده از بریس به تثبیت ستون فقرات شما کمک می‌کند و  حرکت ستون فقرات را محدود می‌نماید تا شکستگی‌ها بهبود یابند. بزرگسالان معمولا از بریس‌ها استفاده نمی‌کنند.
• عمل جراحی: جراحی سرخوردگی دژنراتیو مهره‌های ستون فقرات، شامل دو مرحله است که معمولاً با هم در یک عمل انجام می‌شوند:
• برداشتن فشار از مهره‌های ستون فقرات ( لامینکتومی)، که باعث کاهش فشرده سازی ریشه عصبی نیز می‌شود.
• جراحی همجوشی مهره‌های ستون فقرات، با ابزار دقیق پیچ پدیکول و فیوژن بین مهره‌های ستون فقرات، به افزایش پایداری بخش تحلیل رفته ستون فقرات کمک می‌کند.

در روش تصویربرداری MRI (تصویربرداری مغناطیسی) برای تولید سیگنال‌ از انرژی یک آهنربای قدرتمند استفاده می‌کنند و مجموعه‌ای از تصاویر مقطعی از ستون فقرات را ایجاد می‌نمایند. این تصاویر یا "مقطع‌ها" توسط یک کامپیوتر تجزیه و تحلیل می‌شوند و تصویری از کمر ایجاد می‌کنند. با کمک روش MRI می‌توان آسیب وارده و یا بیماری بافت‌های نرم مانند دیسک‌ها، رباط‌ها و ریشه‌های عصبی در ستون فقرات و اطراف آن را تشخیص داد.

در روش عکس‌برداری با اشعه ایکس، از پرتوهای انرژی الکترومغناطیسی نامرئی برای ایجاد تصاویری از بافت‌های داخلی، استخوان‌ها و اندام‌ها و ثبت آن‌ها بر روی فیلم استفاده می‌‌شود. تصاویر به دست آمده از اشعه ایکس، فقط استخوان‌ها را نشان می‌دهد و می‌تواند در تشخیص شکستگی استخوان، تغییرات ناشی از افزایش سن و مشکلات موجود در تراز ستون فقرات به پزشک کمک کند.

یک دیگر از روش‎های تشخیصی برای کمر درد سی‌تی‎اسکن کمر و ستون فقرات است که نسبت به رادیوگرافی اطلاعات دقیق‌تری را درباره مهره‌ها (استخوان‌های ستون فقرات)، بافت‌ها و ساختارهای دیگر کمر به دست می‌دهد و بنابراین اطلاعات بیشتری درباره آسیب‌دیدگی‌ها و یا بیماری‌های ستون فقرات در اختیار پزشک قرار می‌گیرد.

در این آزمایش با استفاده از تصاویر اشعه ایکس که از زوایای مختلف گرفته می‌شود، نماهای سه بعدی از کمر ایجاد می‌شود. این اسکن، به تشخیص مشکلات ستون فقرات و بافت‌های اطراف کمک می‌نماید.

در اسکن استخوان مقدار کمی مواد رادیواکتیو به رگ‌های خونی تزریق می‌گردند و معمولاً پس از سه ساعت، از بدن با استفاده از یک دستگاه مخصوص عکس‌برداری می‌شود. از این اسکن برای ارزیابی وضعیت اسکلتی یک ناحیه یا کل بدن استفاده می‌شود.

معمولاً از آزمایش خون برای تشخیص علت کمردرد استفاده نمی‌شود؛ بااین‌حال، گاهی پزشکان برای اینکه مطمئن شوند علت کمردرد به خاطر بیماری‌های عفونی نیست از تست‌های خون استفاده می‌کنند.

ورزش کردن، یکی از مهم‌ترین کارهایی است که می‌توانید برای پیشگیری از کمردرد انجام دهید. عضلات بدن انسان برای حرکت کردن ساخته شده‌اند و اگر بدن شما در وضعیت خوبی نباشد، ممکن است حتی با انجام حرکات ساده به کمر خود آسیب بزنید و احساس درد کنید. ورزش کردن مفاصل شما را نرم نگه می‌دارد و به شما کمک می‌کند تا وزن خود را کاهش دهید.

حفظ و نگهداری بدن در یک وضعیت صحیح، یک راه ساده اما بسیار مهم برای سلامت بسیاری از ساختارهای پیچیده در کمر و ستون فقرات است. نداشتن یک وضعیت بدنی مناسب و حمایت نکردن از کمر می‌تواند باعث کشیدگی عضلات شده و به ستون فقرات فشار وارد کند. با گذشت زمان، فشار ناشی از وضعیت نامناسب بدنی می‌تواند خصوصیات آناتومیکی ستون فقرات را تغییر دهد و باعث انقباض رگ‌های خونی و اعصاب و همچنین ایجاد مشکلاتی در عضلات، دیسک‌ها و مفاصل شود.

سیگار کشیدن، باعث ایجاد اختلال در رسیدن خون حاوی مواد مغذی به دیسک‌های ستون فقرات می‌شود، بنابراین افراد سیگاری، بیشتر در معرض خطر ابتلا به آسیب‌های ستون فقرات و کمردرد هستند.

اگر کمردرد دارید، با پزشک خود در مورد بهترین وضعیت خوابیدن مشورت کنید. معمولا خوابیدن به پهلو، در حالی که زانوها کمی به سمت قفسه سینه کشیده شده‌اند، توصیه می‌شود.

 برای بلند کردن اجسام سنگین، کمر خود را خم نکنید، در عوض زانوهای خود را خم کنید و چمباتمه بزنید، ماهیچه‌های شکم خود را سفت کنید و پس از بلند کردن جسم، آن را نزدیک بدن خود نگه‌دارید.