دررفتگی مادرزادی لگن

دررفتگی مادرزادی لگن (DDH)

دررفتگی مادرزادی لگن یا دیسپلازی تکاملی مفصل ران (Developmental Dysplasia of the Hip) یک ناهنجاری مادرزادی است که در آن مفصل ران نوزاد به درستی تشکیل نمی شود. این عارضه ممکن است از ناپایداری خفیف تا دررفتگی کامل مفصل ران متغیر باشد. در موارد کامل، سر استخوان ران کاملاً از حفره استابولوم (گودی لگن) خارج شده است.

علل و عوامل خطر

• عوامل جنینی:
  • موقعیت بریچ (نشیمنی) جنین در رحم.
  • وزن بالا یا اندازه بزرگ جنین.
• عوامل ژنتیکی: سابقه خانوادگی DDH یا بیماریهای بافت همبند.
• جنسیت: دختران ۴ تا ۶ برابر بیشتر مبتلا میشوند.
• عوامل محیطی: کمبود مایع آمنیوتیک یا زایمان اول.

علائم و تشخیص

در نوزادان

• نشانه های فیزیکی:
  • عدم تقارن چینهای پوستی ران و باسن.
  • کوتاهتر بودن یک پا.
  • محدودیت در باز کردن کامل ران.
  • صدای «کلیک» در مفصل ران (در تستهای اورتولانی و بارلو).
• تشخیص:
  • سونوگرافی لگن (زیر ۶ ماهگی).
  • اشعه ایکس (بالای ۶ ماهگی).

در کودکان راه رفته

• لنگیدن واضح.
• راه رفتن روی نوک پا در سمت آسیب دیده.
• افزایش قوس کمر (لوردوز) به دلیل جبران ناهنجاری.

درمان

هدف اصلی: بازگرداندن سر استخوان ران به حفره استابولوم و حفظ رشد طبیعی مفصل.

۱. درمان غیرجراحی

• هارنس پاولیک (Pavlik Harness):
  • برای نوزادان زیر ۶ ماه.
  • پاها را در حالت خمیده و باز نگه میدارد تا مفصل تثبیت شود.
  • موفقیت: ~۹۰-۹۵٪ در صورت استفاده زودهنگام.
• اسپیکا کست (Spica Cast):
  • در صورت عدم پاسخ به هارنس یا در کودکان بزرگتر.
  • گچ گیری کل لگن و رانها برای ۲ تا ۳ ماه.

۲. درمان جراحی

• جااندازی بسته (Closed Reduction):
  • جااندازی مفصل تحت بیهوشی و استفاده از گچ.
• جااندازی باز (Open Reduction):
  • جراحی برای اصلاح بافتهای نرم یا استخوانی در موارد پیچیده.
• استئوتومی: تغییر شکل استابولوم یا استخوان ران برای بهبود همترازی.

عوارض عدم درمان

• آرتروز شدید مفصل ران در جوانی.
• درد مزمن و محدودیت حرکتی.
• تفاوت طول پاها و تغییر شکل لگن.
• لنگش دائمی و ناتوانی در فعالیتهای روزمره.

پیشگیری و پیگیری

• غربالگری: معاینه فیزیکی تمام نوزادان در بدو تولد و سونوگرافی در موارد پرخطر.
• مراقبتهای پس از درمان:
  • درمان های طب فیزیکی و توانبخشی برای بهبود دامنه حرکتی.
  • معاینات دورهای با تصویربرداری تا سن ۵-۶ سالگی.

نکات کلیدی

• تشخیص زودهنگام (قبل از ۶ ماهگی) موفقیت درمان را تا ۹۵٪ افزایش میدهد.
• عدم درمان به موقع منجر به جراحیهای پیچیده و عوارض مادام العمر میشود.
• والدین در صورت مشاهده علائم (مانند عدم تقارن پاها) باید سریعاً به پزشک مراجعه کنند.

برای اطلاعات بیشتر، مشورت با متخصص طب فیزیکی وتوانبخشی یا متخصصین مراکز درمانی معتبر ضروری است.