دیسک گردن چیست؟ علائم، علت، تشخیص و درمان دیسک گردن بدون جراحی
دیسک گردن یکی از شایع‌ترین مشکلات ستون فقرات است که می‌تواند باعث درد گردن، خشکی گردن، درد شانه، تیر کشیدن درد به دست، بی‌حسی، گزگز، مورمور شدن و حتی ضعف دست و انگشتان شود.
گاهی بیمار تصور می‌کند هر درد گردن یا دست به معنی «دیسک گردن» است، در حالی که درد گردن می‌تواند دلایل مختلفی مانند گرفتگی عضلات، آرتروز گردن، التهاب مفاصل فاست، تنگی سوراخ بین مهره‌ای، فشار روی ریشه عصبی، فتق دیسک گردن و در موارد نادر مشکلات نخاعی داشته باشد.
خبر خوب این است که بخش قابل توجهی از بیماران مبتلا به دیسک گردن و رادیکولوپاتی گردنی بدون جراحی بهبود پیدا می‌کنند و درمان‌های طب فیزیکی و توانبخشی می‌توانند نقش مهمی در کنترل درد، بازگرداندن عملکرد و پیشگیری از عود داشته باشند.
دیسک گردن چیست؟
ستون فقرات گردنی از هفت مهره تشکیل شده است که بین بیشتر این مهره‌ها ساختارهایی به نام دیسک بین‌مهره‌ای قرار گرفته‌اند.
دیسک‌ها مانند ضربه‌گیر عمل می‌کنند و به حرکت و انعطاف ستون فقرات کمک می‌کنند.
هر دیسک از دو قسمت اصلی تشکیل شده است:
- قسمت مرکزی نرم‌تر به نام هسته پالپوزوس
- قسمت خارجی محکم‌تر به نام آنولوس فیبروزوس
با افزایش سن، دیسک‌ها دچار تغییرات فرسایشی می‌شوند و ممکن است آب خود را از دست بدهند، ارتفاع آنها کاهش پیدا کند یا دچار پارگی و بیرون‌زدگی شوند.
اگر قسمت بیرون‌زده دیسک یا تغییرات استخوانی ناشی از آرتروز به ریشه عصبی فشار وارد کند، ممکن است رادیکولوپاتی گردنی ایجاد شود.
بنابراین باید بین این اصطلاحات تفاوت قائل شد:
دیسک گردن → تغییر یا آسیب دیسک بین مهره‌ای
فتق یا بیرون‌زدگی دیسک گردن → بیرون‌زدگی بخشی از دیسک
رادیکولوپاتی گردنی → تحریک یا فشار روی ریشه عصبی گردن که معمولاً با درد، گزگز، بی‌حسی یا ضعف دست همراه است.
علائم دیسک گردن چیست؟
علائم دیسک گردن به محل دیسک، شدت بیرون‌زدگی و اینکه آیا ریشه عصبی یا نخاع درگیر شده است بستگی دارد.
شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:
- درد گردن
- خشکی گردن
- محدود شدن حرکت گردن
- گرفتگی عضلات گردن
- درد شانه
- درد بین دو کتف
- درد تیرکشنده از گردن به شانه
- انتشار درد به بازو و ساعد
- گزگز دست
- مورمور شدن انگشتان
- بی‌حسی دست
- احساس برق‌گرفتگی یا تیر کشیدن در دست
- احساس سوزش در دست
- ضعف دست
- کاهش قدرت گرفتن اشیا
- افتادن اشیا از دست
- ضعف بعضی از حرکات انگشتان
- درد هنگام حرکت گردن
در برخی بیماران، درد دست حتی از درد گردن شدیدتر است.
آیا دیسک گردن همیشه باعث درد گردن می‌شود؟
خیر.
ممکن است فرد دچار فتق دیسک گردن باشد ولی درد گردن بسیار کمی داشته باشد و علامت اصلی او درد تیرکشنده به دست، بی‌حسی یا گزگز انگشتان باشد.
از طرف دیگر، ممکن است MRI نشان‌دهنده بیرون‌زدگی دیسک باشد ولی این بیرون‌زدگی علت علائم بیمار نباشد.
این موضوع بسیار مهم است:
دیدن دیسک در MRI به‌تنهایی به معنی علت بودن آن برای درد بیمار نیست.
نتیجه MRI باید با شرح حال و معاینه بیمار تطبیق داده شود.
درد دیسک گردن چگونه به دست تیر می‌کشد؟
ریشه‌های عصبی گردنی از بین مهره‌ها خارج می‌شوند و در تشکیل شبکه عصبی اندام فوقانی شرکت می‌کنند.
اگر دیسک یا زائده استخوانی باعث تحریک یک ریشه عصبی شود، درد می‌تواند در مسیر همان عصب به سمت شانه، بازو، ساعد و دست انتشار پیدا کند.
به این حالت رادیکولوپاتی گردنی گفته می‌شود.
برای مثال، بسته به ریشه درگیر، ممکن است بیمار درد یا بی‌حسی را در قسمت‌های متفاوتی از دست احساس کند.
بنابراین محل درد و بی‌حسی می‌تواند در تشخیص سطح احتمالی درگیری کمک‌کننده باشد، اما به‌تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست.
تفاوت دیسک گردن با گرفتگی عضلات گردن
یکی از پرسش‌های شایع بیماران این است که:
آیا درد گردن من از دیسک است یا گرفتگی عضلات؟
گرفتگی عضلات معمولاً باعث درد موضعی، خشکی و محدودیت حرکت گردن می‌شود.
اما وقتی علائمی مانند:
- درد تیرکشنده به دست
- بی‌حسی
- گزگز
- مورمور
- ضعف
- کاهش رفلکس‌های عصبی
وجود داشته باشد، احتمال درگیری عصبی بیشتر مطرح می‌شود.
البته تشخیص نهایی به معاینه پزشکی نیاز دارد.
علت‌های ایجاد دیسک گردن چیست؟
دیسک گردن معمولاً نتیجه یک عامل واحد نیست.
عوامل مهم عبارت‌اند از:
۱. افزایش سن
با افزایش سن، دیسک‌ها دچار تغییرات طبیعی فرسایشی می‌شوند.
۲. تغییرات دژنراتیو ستون فقرات
فرسایش دیسک و مفاصل گردن می‌تواند به کاهش فضای اطراف عصب منجر شود.
۳. فتق دیسک
پارگی یا ضعف قسمت خارجی دیسک می‌تواند باعث بیرون‌زدگی قسمت داخلی آن شود.
۴. وضعیت نامناسب گردن
نشستن طولانی‌مدت، کار با کامپیوتر و استفاده طولانی از تلفن همراه می‌تواند فشار مکانیکی روی گردن را افزایش دهد.
البته اصطلاح «گردن موبایلی» نباید به این معنی تعبیر شود که هر فردی که زیاد با موبایل کار می‌کند حتماً دچار فتق دیسک می‌شود.
۵. حرکات تکراری
کارهایی که نیازمند حرکات مکرر گردن یا قرار گرفتن طولانی‌مدت گردن در وضعیت نامناسب هستند می‌توانند علائم را تشدید کنند.
۶. ضربه
تصادف، سقوط یا حرکات شدید ناگهانی گردن می‌تواند در برخی افراد باعث آسیب دیسک یا تحریک ریشه عصبی شود.
آیا دیسک گردن خطرناک است؟
در اکثر موارد، دیسک گردن یک بیماری قابل کنترل است و بسیاری از بیماران با درمان غیرجراحی بهبود پیدا می‌کنند. منابع بالینی گزارش می‌کنند که بخش زیادی از بیماران مبتلا به رادیکولوپاتی گردنی طی چند هفته با درمان غیرجراحی بهبود قابل توجه پیدا می‌کنند.
اما همه موارد را نباید ساده تلقی کرد.
وجود ضعف پیشرونده، اختلال راه رفتن، اختلال حرکات ظریف دست، یا علائم مربوط به فشار روی نخاع نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است.
علائم خطر در دیسک گردن
در صورت وجود موارد زیر باید بیمار سریع‌تر توسط پزشک ارزیابی شود:
- ضعف پیشرونده دست
- کاهش واضح قدرت عضلات
- افتادن مکرر اشیا از دست
- اختلال حرکات ظریف انگشتان
- عدم تعادل هنگام راه رفتن
- احساس سنگینی یا ضعف در پاها
- افزایش رفلکس‌ها یا علائم عصبی گسترده
- اختلال کنترل ادرار یا مدفوع
- درد شدید و غیرقابل کنترل
- تب همراه با درد شدید گردن
- سابقه سرطان همراه با درد جدید
- کاهش وزن غیرقابل توضیح
- سابقه ضربه شدید
- درد شدید شبانه یا علائم غیرمعمول
این علائم می‌توانند در مواردی مطرح‌کننده مشکلات جدی‌تر مانند درگیری نخاع گردنی، عفونت، تومور یا آسیب قابل توجه ستون فقرات باشند.
تشخیص دیسک گردن چگونه انجام می‌شود؟
تشخیص دیسک گردن فقط با MRI انجام نمی‌شود.
یک ارزیابی مناسب معمولاً شامل سه بخش است:
۱. شرح حال
پزشک درباره موارد زیر سؤال می‌کند:
- محل درد
- انتشار درد
- زمان شروع
- شدت درد
- عوامل تشدیدکننده
- عوامل کاهش‌دهنده
- وجود بی‌حسی
- وجود گزگز
- ضعف
- مشکلات حرکتی
- سابقه ضربه
- سابقه بیماری‌های قبلی گردن
۲. معاینه فیزیکی
معاینه می‌تواند شامل بررسی:
- دامنه حرکتی گردن
- قدرت عضلات
- حس اندام فوقانی
- رفلکس‌های تاندونی
- علائم تحریک ریشه عصبی
- علائم درگیری نخاع
- وضعیت شانه و اندام فوقانی
باشد.
مانورهایی مانند Spurling test و تست‌های کشش عصبی اندام فوقانی می‌توانند در تشخیص رادیکولوپاتی گردنی کمک‌کننده باشند.
۳. MRI گردن
MRI بهترین روش تصویربرداری برای بررسی دیسک‌ها، نخاع، ریشه‌های عصبی و بافت‌های نرم گردن است.
MRI می‌تواند موارد زیر را نشان دهد:
- بیرون‌زدگی دیسک
- فتق دیسک
- تنگی کانال نخاعی
- تنگی سوراخ بین مهره‌ای
- فشار روی ریشه عصبی
- تغییرات نخاع
- آرتروز
- تغییرات دژنراتیو دیسک
اما یک نکته مهم وجود دارد:
MRI باید در کنار معاینه و علائم بیمار تفسیر شود.
آیا هر کسی که گردنش درد می‌کند به MRI نیاز دارد؟
خیر.
در بسیاری از موارد درد گردن بدون علائم عصبی یا علائم هشدار، MRI فوری لازم نیست.
اگر علائم عصبی ادامه پیدا کنند، تشخیص مشخص نباشد، علائم تشدید شوند یا علائم هشدار وجود داشته باشد، MRI اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در رادیکولوپاتی گردنی، MRI معمولاً در صورت عدم بهبود بعد از چند هفته درمان محافظه‌کارانه یا در صورت پیشرفت نقص عصبی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
نوار عصب و عضله در دیسک گردن چه کاربردی دارد؟
نوار عصب و عضله یا EMG/NCS در همه بیماران مبتلا به درد گردن لازم نیست.
اما اگر بیمار دچار:
- بی‌حسی دست
- گزگز دست
- ضعف دست
- درد تیرکشنده
- شک به رادیکولوپاتی گردنی
- احتمال تونل کارپ
- احتمال گیر افتادگی عصب اولنار
- احتمال نوروپاتی محیطی
باشد، نوار عصب و عضله می‌تواند به تشخیص افتراقی کمک کند.
یکی از مزیت‌های مهم EMG این است که می‌تواند در افتراق رادیکولوپاتی گردنی از گیر افتادگی عصب‌های محیطی کمک‌کننده باشد. AANEM نیز EMG سوزنی را یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای بررسی رادیکولوپاتی می‌داند و تأکید می‌کند که نتیجه آن باید در کنار یافته‌های بالینی و تصویربرداری تفسیر شود.
MRI بهتر است یا نوار عصب و عضله؟
این دو آزمایش جایگزین یکدیگر نیستند.
MRI بیشتر نشان می‌دهد:
ساختار ستون فقرات چه وضعیتی دارد؟
EMG/NCS بیشتر کمک می‌کند مشخص شود:
آیا عصب واقعاً درگیر شده و الگوی درگیری عصبی چیست؟
بنابراین در بیمار مناسب، ترکیب شرح حال، معاینه، MRI و در صورت لزوم نوار عصب و عضله می‌تواند اطلاعات بسیار ارزشمندی فراهم کند.
درمان دیسک گردن بدون جراحی
یکی از مهم‌ترین نکات در درمان دیسک گردن این است که درمان باید بر اساس علائم و تشخیص دقیق بیمار انتخاب شود، نه صرفاً بر اساس تصویر MRI.
درمان غیرجراحی ممکن است شامل ترکیبی از موارد زیر باشد:
- آموزش بیمار
- اصلاح فعالیت
- دارو
- ورزش درمانی
- درمان‌های طب فیزیکی و توانبخشی
- کشش گردن در بیمار مناسب
- درمان دستی انتخاب‌شده
- طب سوزنی
- برخی روش‌های فیزیکی برای کنترل درد
- تزریق‌های تخصصی در بیماران منتخب
۱. آموزش بیمار
آموزش یکی از قسمت‌های مهم درمان است.
بیمار باید بداند که:
وجود دیسک در MRI الزاماً به معنی نیاز به عمل نیست.
همچنین استراحت مطلق طولانی‌مدت معمولاً رویکرد مناسبی نیست.
هدف درمان این است که بیمار به تدریج به فعالیت طبیعی و کنترل‌شده برگردد.
۲. اصلاح فعالیت‌های روزانه
در دوره درد شدید بهتر است فعالیت‌هایی که درد را به‌طور واضح تشدید می‌کنند کاهش پیدا کنند.
برای مثال:
- نگه داشتن طولانی‌مدت سر در وضعیت خم
- کار طولانی با موبایل
- نشستن طولانی پشت کامپیوتر
- حمل بار سنگین
- حرکات ناگهانی گردن
- خوابیدن در وضعیت نامناسب
می‌توانند در برخی بیماران علائم را تشدید کنند.
اما هدف، حذف دائمی فعالیت نیست.
۳. ورزش درمانی؛ یکی از مهم‌ترین بخش‌های درمان
ورزش درمانی یکی از پایه‌های مهم درمان غیرجراحی دیسک گردن و رادیکولوپاتی گردنی است.
برنامه ورزشی باید متناسب با مرحله بیماری طراحی شود.
در مراحل اولیه ممکن است تمرکز روی:
- کاهش درد
- حرکات ملایم
- حفظ دامنه حرکتی
- کاهش اسپاسم عضلانی
باشد.
با کاهش درد، برنامه می‌تواند به سمت:
- تقویت عضلات عمقی گردن
- تقویت عضلات کتف
- تقویت عضلات شانه
- اصلاح وضعیت سر و شانه
- افزایش استقامت عضلات
- تمرینات کنترل حرکتی
پیش برود.
شواهد بالینی از نقش تمرینات کششی و تقویتی در درمان محافظه‌کارانه رادیکولوپاتی گردنی حمایت می‌کنند.
۴. کشش گردن یا Cervical Traction
کشش گردن یکی از درمان‌هایی است که در برخی بیماران مبتلا به درد گردن و رادیکولوپاتی استفاده می‌شود.
هدف از کشش می‌تواند کاهش فشار مکانیکی و افزایش فضای سوراخ بین مهره‌ای باشد.
اما کشش برای همه بیماران مناسب نیست.
برخی مطالعات نتایج متناقضی درباره میزان اثربخشی آن نشان داده‌اند؛ بنابراین بهتر است کشش به‌صورت انتخابی و پس از ارزیابی بیمار انجام شود.
کشش گردن نباید به‌صورت خودسرانه و با نیروی زیاد انجام شود.
به‌خصوص در بیمارانی که احتمال درگیری نخاع، ناپایداری، بیماری‌های خاص ستون فقرات یا علائم عصبی پیشرونده وجود دارد، ابتدا باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
۵. درمان دستی و Manual Therapy
درمان دستی می‌تواند در برخی بیماران مبتلا به درد مکانیکی گردن، محدودیت حرکتی و مشکلات عضلانی-اسکلتی مورد استفاده قرار گیرد.
این درمان ممکن است شامل:
- موبیلیزیشن مفاصل
- تکنیک‌های بافت نرم
- درمان عضلات
- اصلاح حرکت مفاصل
- تکنیک‌های ملایم ستون فقرات
باشد.
اما در بیمار مبتلا به رادیکولوپاتی یا احتمال درگیری نخاع، تکنیک‌های گردنی باید بسیار محتاطانه و توسط فرد آموزش‌دیده انجام شوند.
Manipulation شدید یا چرخشی گردن نباید به‌صورت روتین و بدون ارزیابی مناسب انجام شود.
۶. طب سوزنی
طب سوزنی در برخی بیماران مبتلا به درد گردن می‌تواند به‌عنوان درمان مکمل برای کنترل درد مورد استفاده قرار گیرد.
طب سوزنی را می‌توان در یک برنامه جامع طب فیزیکی همراه با:
- ورزش درمانی
- اصلاح فعالیت
- درمان دستی مناسب
- کنترل دارویی درد
در نظر گرفت.
البته طب سوزنی قرار نیست فتق دیسک را از نظر ساختاری «جا بیندازد».
هدف اصلی آن در این شرایط، کمک به کنترل درد و بهبود عملکرد است.
۷. گرما و سرما
استفاده مناسب از گرما یا سرما می‌تواند در بعضی بیماران باعث کاهش درد و اسپاسم عضلانی شود.
در فاز درد حاد ممکن است سرما برای برخی بیماران آرام‌کننده باشد.
در اسپاسم و خشکی عضلات نیز گرمای موضعی ممکن است احساس راحتی ایجاد کند.
این روش‌ها بیشتر نقش کنترل علامت دارند و علت اصلی فتق دیسک را برطرف نمی‌کنند.
۸. تحریک الکتریکی و سایر روش‌های فیزیکی
درمان‌های فیزیکی مختلفی برای کنترل درد گردن استفاده می‌شوند.
بسته به شرایط بیمار ممکن است روش‌هایی مانند:
- TENS
- تحریک الکتریکی
- برخی روش‌های گرمایی
- برخی روش‌های ضددرد فیزیکی
در برنامه درمانی قرار گیرند.
نکته مهم این است که این روش‌ها بهتر است به‌عنوان بخشی از یک برنامه جامع توانبخشی استفاده شوند، نه اینکه جایگزین ورزش درمانی و اصلاح عملکرد شوند.
۹. لیزر پرتوان
لیزر پرتوان یا High-Intensity Laser Therapy در برخی مراکز طب فیزیکی برای کنترل دردهای اسکلتی-عضلانی استفاده می‌شود.
در بیمار مناسب ممکن است با هدف:
- کاهش درد
- کاهش التهاب موضعی
- کمک به عملکرد بافت
- تسهیل برنامه توانبخشی
استفاده شود.
اما نباید به بیمار وعده داده شود که لیزر می‌تواند دیسک بیرون‌زده را به‌صورت قطعی «سر جای خود برگرداند».
کاربرد اصلی آن در این زمینه، کنترل علائم و کمک به توانبخشی است.
۱۰. ماساژ
ماساژ می‌تواند در بیمارانی که اسپاسم و تنش عضلانی قابل توجه دارند، به‌صورت کوتاه‌مدت باعث کاهش درد و احساس خشکی شود.
با این حال ماساژ به‌تنهایی درمان فتق دیسک نیست.
بهترین کاربرد آن معمولاً به‌عنوان بخشی از یک برنامه درمانی چندوجهی است. شواهد موجود برای ماساژ در رادیکولوپاتی گردنی قطعی و با کیفیت بالا نیستند.
۱۱. داروهای ضدالتهاب و مسکن
بسته به شرایط بیمار ممکن است پزشک از داروهایی مانند:
- NSAIDها
- استامینوفن
- داروهای شل‌کننده عضلانی
- داروهای مخصوص دردهای نوروپاتیک
استفاده کند.
انتخاب دارو باید بر اساس سن، بیماری‌های زمینه‌ای، وضعیت کلیه و کبد، فشار خون، خطر خونریزی، داروهای همزمان و سایر شرایط بیمار انجام شود.
بنابراین مصرف طولانی‌مدت خودسرانه داروهای ضدالتهابی توصیه نمی‌شود.
۱۲. داروهای مخصوص درد عصبی
اگر درد بیمار ماهیت نوروپاتیک داشته باشد، پزشک ممکن است در شرایط مناسب داروهایی مانند:
- گاباپنتین
- پرگابالین
- دولوکستین
- برخی داروهای ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای
را در نظر بگیرد.
این داروها مستقیماً دیسک را درمان نمی‌کنند، بلکه هدف آنها کاهش درد عصبی است.
انتخاب دارو باید فردی باشد، زیرا خواب‌آلودگی، سرگیجه، افزایش وزن، تداخلات دارویی و سایر عوارض ممکن است اهمیت داشته باشند.
۱۳. کورتون خوراکی
در برخی بیماران با رادیکولوپاتی حاد، پزشک ممکن است یک دوره کوتاه کورتیکواستروئید خوراکی را در نظر بگیرد.
این درمان می‌تواند در بعضی بیماران به کاهش کوتاه‌مدت درد کمک کند، اما درمان طولانی‌مدت با کورتون برای دیسک گردن مناسب نیست.
۱۴. تزریق اپیدورال گردنی
در بیمارانی که دچار رادیکولوپاتی شدید و مقاوم به درمان محافظه‌کارانه هستند، تزریق اپیدورال کورتیکواستروئید ممکن است به‌عنوان یکی از گزینه‌های درمانی مطرح شود.
هدف تزریق:
کاهش التهاب اطراف ریشه عصبی و کاهش درد
است، نه خارج کردن مکانیکی دیسک.
تزریق اپیدورال گردنی باید توسط پزشک باتجربه و با روش تصویربرداری مناسب انجام شود، زیرا اگرچه عوارض شدید نادر هستند، ولی در ناحیه گردن می‌توانند جدی باشند.
۱۵. تزریق انتخابی ریشه عصبی
در بعضی بیماران می‌توان با هدف قرار دادن ریشه عصبی درگیر، تزریق انتخابی انجام داد.
این روش بیشتر زمانی مطرح می‌شود که:
- محل درد با یافته‌های تصویربرداری مطابقت داشته باشد
- درد رادیکولار قابل توجه باشد
- درمان محافظه‌کارانه کافی نبوده باشد
- هدف، کنترل درد یا کمک به تصمیم‌گیری درمانی باشد
این روش نیز نیازمند انتخاب دقیق بیمار و رعایت اصول ایمنی است.
آیا تزریق دیسک گردن باعث درمان قطعی دیسک می‌شود؟
معمولاً خیر.
باید بین درمان درد و درمان ساختار دیسک تفاوت قائل شد.
تزریق اپیدورال یا تزریق اطراف ریشه عصبی با هدف کاهش التهاب و درد انجام می‌شود.
بنابراین نباید به بیمار گفته شود که تزریق، دیسک را «تبخیر» یا «سر جای خود» برمی‌گرداند.
درمان ترکیبی طب فیزیکی برای دیسک گردن
یکی از بهترین اصول در درمان غیرجراحی این است که به جای تکیه بر یک دستگاه یا یک روش، از یک برنامه جامع و مرحله‌بندی‌شده طب فیزیکی و توانبخشی استفاده شود.
برای مثال برنامه درمانی بیمار می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
مرحله اول؛ کنترل درد
- آموزش بیمار
- اصلاح فعالیت
- داروی مناسب
- گرما یا سرما در صورت نیاز
- روش‌های فیزیکی ضددرد
- درمان دستی ملایم در بیمار مناسب
مرحله دوم؛ بازگرداندن حرکت
- تمرینات دامنه حرکتی
- کشش‌های مناسب
- درمان دستی انتخاب‌شده
- در صورت مناسب بودن، کشش گردن
مرحله سوم؛ تقویت
- تقویت عضلات عمقی گردن
- تقویت عضلات کتف
- تقویت شانه
- تمرینات پوسچر
- تمرینات استقامتی
مرحله چهارم؛ بازگشت به فعالیت
- افزایش تدریجی فعالیت
- اصلاح ارگونومی
- تمرینات عملکردی
- پیشگیری از عود
این رویکرد با مفهوم درمان چندوجهی رادیکولوپاتی گردنی همخوانی دارد؛ منابع بالینی نیز ورزش، کشش در بیماران منتخب و کنترل دارویی را از اجزای درمان غیرجراحی می‌دانند.
آیا استراحت برای دیسک گردن لازم است؟
استراحت نسبی در فاز درد شدید ممکن است مفید باشد، اما استراحت مطلق طولانی‌مدت توصیه نمی‌شود.
کاهش موقت فعالیت‌هایی که درد را تشدید می‌کنند منطقی است، ولی بیمار باید به تدریج به فعالیت طبیعی بازگردد.
بی‌تحرکی طولانی می‌تواند باعث:
- ضعف عضلات
- کاهش تحمل فعالیت
- افزایش ترس از حرکت
- خشکی
- کاهش عملکرد
شود.
بهترین بالش برای دیسک گردن چیست؟
بالش مناسب باید گردن را در وضعیت نسبتاً طبیعی قرار دهد.
نه بالش بسیار بلند مناسب است و نه بالش بسیار کوتاه.
ارتفاع مناسب به:
- عرض شانه
- وضعیت خواب
- شکل بدن
- تشک
- ترجیح فرد
بستگی دارد.
معمولاً خوابیدن به پهلو یا طاق‌باز برای بسیاری از افراد مبتلا به درد گردن مناسب‌تر از خوابیدن روی شکم است.
آیا کار با موبایل باعث دیسک گردن می‌شود؟
استفاده طولانی‌مدت از موبایل با خم نگه داشتن گردن می‌تواند فشار و ناراحتی عضلات و مفاصل گردن را افزایش دهد.
برای کاهش فشار بهتر است:
- موبایل را بالاتر نگه دارید
- مدت استفاده مداوم را کاهش دهید
- بین کارها وقفه داشته باشید
- وضعیت شانه‌ها را اصلاح کنید
- از خم نگه داشتن طولانی سر جلوگیری کنید.
آیا ورزش در دیسک گردن ممنوع است؟
خیر.
اتفاقاً در بسیاری از بیماران، ورزش درمانی یکی از ارکان اصلی درمان غیرجراحی است.
اما نوع ورزش بسیار مهم است.
در دوره درد شدید باید از تمرین‌هایی که علائم عصبی را به‌وضوح تشدید می‌کنند اجتناب کرد.
پس از کنترل درد، برنامه تقویتی و عملکردی باید به‌صورت تدریجی پیشرفت کند.
آیا بدنسازی برای فرد مبتلا به دیسک گردن ممنوع است؟
لزوماً نه.
بیماری که دیسک گردن دارد ممکن است بتواند پس از کنترل علائم به فعالیت ورزشی بازگردد.
اما:
- وزنه مناسب
- تکنیک صحیح
- وضعیت گردن
- نوع تمرین
- شدت تمرین
- مرحله بیماری
باید در نظر گرفته شود.
تمرین‌های سنگین و حرکاتی که باعث تشدید درد تیرکشنده، بی‌حسی یا ضعف می‌شوند باید تا ارزیابی مجدد کنار گذاشته شوند.
آیا دیسک گردن بدون جراحی خوب می‌شود؟
در بسیاری از بیماران بله.
بخصوص در مواردی که بیمار دچار رادیکولوپاتی بدون ضعف پیشرونده یا علائم نخاعی باشد، درمان محافظه‌کارانه معمولاً اولین رویکرد است.
AAFP گزارش می‌کند که بسیاری از بیماران مبتلا به رادیکولوپاتی گردنی با درمان غیرجراحی طی چند هفته بهبود قابل توجه پیدا می‌کنند.
AAOS نیز تأکید می‌کند که اکثر بیماران مبتلا به رادیکولوپاتی گردنی با گذشت زمان و بدون جراحی بهبود می‌یابند.
چه زمانی جراحی دیسک گردن مطرح می‌شود؟
جراحی معمولاً درمان خط اول تمام بیماران نیست.
جراحی ممکن است در شرایطی مانند:
- ضعف پیشرونده
- فشار قابل توجه روی نخاع
- علائم میلوپاتی
- درد شدید و مقاوم به درمان مناسب غیرجراحی
- نقص عصبی پایدار و قابل توجه
- عدم پاسخ مناسب به درمان محافظه‌کارانه در بیمار منتخب
مطرح شود.
تصمیم برای جراحی باید بر اساس علائم، معاینه، MRI و وضعیت عصبی بیمار گرفته شود.
آیا MRI بد یعنی حتماً باید عمل کرد؟
خیر.
یکی از اشتباهات رایج این است که بیمار فقط بر اساس گزارش MRI تصمیم به جراحی بگیرد.
ممکن است MRI یک فتق دیسک نسبتاً بزرگ نشان دهد ولی بیمار علائم خفیف داشته باشد و با درمان غیرجراحی کاملاً کنترل شود.
برعکس، ممکن است یک یافته تصویربرداری نسبتاً کوچک در محل نامناسب باعث علائم عصبی قابل توجه شود.
بنابراین:
بیمار را باید درمان کرد، نه فقط عکس MRI را.
آیا دیسک گردن دوباره عود می‌کند؟
بله.
حتی پس از بهبود، ممکن است درد گردن یا علائم رادیکولار در آینده دوباره ایجاد شوند.
به همین دلیل پس از کنترل درد، ادامه ورزش درمانی، تقویت عضلات و رعایت اصول ارگونومی اهمیت دارد.
درمان دیسک گردن در طب فیزیکی و توانبخشی
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی می‌تواند در بسیاری از بیماران نقش مهمی در موارد زیر داشته باشد:
- تشخیص علت درد گردن
- افتراق دیسک از دردهای عضلانی
- تشخیص رادیکولوپاتی
- بررسی احتمال درگیری نخاع
- بررسی نیاز به MRI
- تعیین ضرورت EMG/NCS
- طراحی برنامه ورزش درمانی
- تجویز کشش در بیمار مناسب
- درمان‌های دستی انتخاب‌شده
- کنترل درد
- درمان دردهای نوروپاتیک
- طب سوزنی
- استفاده انتخابی از روش‌های فیزیکی
- ارزیابی نیاز به تزریق
- ارجاع به جراح ستون فقرات در موارد لازم
هدف طب فیزیکی فقط کاهش درد نیست؛ بلکه بازگرداندن عملکرد بیمار و کاهش احتمال عود نیز اهمیت دارد.
چه بیمارانی برای درمان غیرجراحی مناسب‌تر هستند؟
درمان غیرجراحی معمولاً گزینه مناسبی برای بسیاری از بیماران با:
- درد گردن
- درد تیرکشنده دست
- گزگز
- بی‌حسی خفیف
- رادیکولوپاتی بدون ضعف پیشرونده
- فتق دیسک بدون علائم نخاعی
است.
البته هر بیمار باید به‌صورت جداگانه ارزیابی شود.
چه زمانی باید سریع به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد گردن همراه با موارد زیر است، مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازید:
ضعف جدید یا پیشرونده دست
اختلال راه رفتن یا تعادل
اختلال حرکات ظریف دست
بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع
بی‌حسی گسترده یا رو به افزایش
درد شدید پس از ضربه
تب و بدحال شدن عمومی
سابقه سرطان همراه با درد جدید
درد بسیار شدید و غیرقابل کنترل
این علائم ممکن است نشان‌دهنده مشکلی فراتر از یک دیسک ساده باشند.
جمع‌بندی
دیسک گردن یکی از شایع‌ترین مشکلات ستون فقرات است و می‌تواند از درد ساده گردن تا درد تیرکشنده، گزگز، بی‌حسی و ضعف دست ایجاد کند.
تشخیص صحیح فقط با MRI انجام نمی‌شود و باید بر اساس شرح حال، معاینه عصبی، بررسی عملکرد گردن و در صورت نیاز MRI و نوار عصب و عضله انجام شود.
در بسیاری از بیماران، درمان غیرجراحی نتیجه خوبی دارد.
مهم‌ترین اجزای درمان غیرجراحی عبارت‌اند از:
- آموزش بیمار
- اصلاح فعالیت
- داروهای مناسب
- ورزش درمانی
- تقویت عضلات گردن و کتف
- اصلاح وضعیت بدن
- کشش گردن در بیمار مناسب
- درمان دستی انتخاب‌شده
- طب سوزنی
- روش‌های فیزیکی کنترل درد
- لیزر پرتوان در بیمار منتخب
- درمان دارویی دردهای نوروپاتیک
- تزریق اپیدورال یا تزریق انتخابی ریشه عصبی در بیماران منتخب
شواهد بالینی نشان می‌دهند که بیشتر بیماران مبتلا به رادیکولوپاتی گردنی در نهایت با درمان غیرجراحی بهبود می‌یابند.
بنابراین داشتن دیسک گردن در MRI به معنی نیاز قطعی به عمل جراحی نیست.
اگر درد گردن، درد تیرکشنده به دست، بی‌حسی، گزگز یا ضعف دست دارید، ارزیابی توسط متخصص طب فیزیکی و توانبخشی می‌تواند به تشخیص دقیق علت درد و انتخاب مناسب‌ترین روش درمان غیرجراحی کمک کند.
برچسب‌ها
دیسک گردن, دیسک گردن اراک, درمان دیسک گردن, درمان دیسک گردن اراک, علائم دیسک گردن, علت دیسک گردن, تشخیص دیسک گردن, درمان غیرجراحی دیسک گردن, درمان طب فیزیکی دیسک گردن, طب فیزیکی دیسک گردن, متخصص طب فیزیکی اراک, متخصص طب فیزیکی و توانبخشی اراک, درد گردن, درد گردن و دست, درد تیرکشنده گردن به دست, گزگز دست, بی حسی دست, مورمور دست, ضعف دست, رادیکولوپاتی گردنی, رادیکولوپاتی گردن, فتق دیسک گردن, بیرون زدگی دیسک گردن, تنگی کانال گردن, تنگی سوراخ بین مهره ای گردن, آرتروز گردن, MRI گردن, نوار عصب و عضله گردن, EMG گردن, نوار عصب دست و گردن, ورزش درمانی دیسک گردن, کشش گردن, تراکشن گردن, درمان دستی گردن, مانوال تراپی گردن, طب سوزنی دیسک گردن, لیزر پرتوان دیسک گردن, درمان درد گردن, درمان درد تیرکشنده دست, تزریق اپیدورال گردن, تزریق ریشه عصبی گردن, تزریق ستون فقرات گردنی, درمان غیرجراحی گردن, توانبخشی دیسک گردن, فیزیوتراپی دیسک گردن, درمان دیسک گردن بدون عمل, درمان دیسک گردن بدون جراحی, بهترین درمان دیسک گردن, دیسک گردن و گزگز دست, دیسک گردن و بی حسی دست, دیسک گردن و درد شانه, دیسک گردن و درد بین دو کتف, دیسک گردن و ضعف دست, درمان گردن درد اراک, درمان بی حسی دست اراک, درمان گزگز دست اراک, درمان درد گردن اراک, درمان رادیکولوپاتی گردنی اراک, MRI دیسک گردن اراک, نوار عصب و عضله اراک, طب فیزیکی اراک, درمان‌های طب فیزیکی و توانبخشی اراک