تاندونیت تریسپس چیست؟ علائم، تشخیص، درمان و توانبخشی تاندون سه‌سر بازویی
تاندونیت تریسپس یا تاندینوپاتی تاندون سه‌سر بازویی یکی از علل کمتر شایع درد پشت آرنج است که معمولاً در اثر فشارهای تکراری، تمرینات قدرتی، بلند کردن اجسام سنگین، حرکات مکرر باز کردن آرنج و گاهی ضربه مستقیم ایجاد می‌شود.
تاندون عضله سه‌سر بازویی یا Triceps brachii tendon عضله سه‌سر بازویی را به قسمت پشتی استخوان اولنا، در ناحیه‌ای به نام اولکرانون (Olecranon)، متصل می‌کند. وظیفه اصلی این عضله، باز کردن آرنج یا اکستنشن آرنج است.
در موارد خفیف، بیمار ممکن است تنها هنگام تمرین یا فعالیت احساس درد کند؛ اما در موارد شدیدتر، درد می‌تواند هنگام فعالیت‌های روزمره مانند هل دادن در، بلند شدن از روی صندلی، تکیه دادن روی دست یا حتی حرکت دادن آرنج نیز ایجاد شود.
نکته مهم این است که هر درد پشت آرنج الزاماً تاندونیت تریسپس نیست. بیماری‌هایی مانند بورسیت اولکرانون، آسیب مفصل آرنج، اپی‌کوندیلیت، آسیب رباطی، مشکلات عصب اولنار و به‌خصوص پارگی نسبی یا کامل تاندون تریسپس نیز می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند. بنابراین تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد.
تاندونیت تریسپس چیست؟
اصطلاح «تاندونیت» در پزشکی امروزی تا حد زیادی با واژه تاندینوپاتی (Tendinopathy) جایگزین شده است.
دلیل این موضوع این است که در بسیاری از موارد مزمن، مشکل اصلی صرفاً التهاب حاد نیست، بلکه تغییرات ساختاری و اختلال در کیفیت بافت تاندون نیز وجود دارد.
تاندینوپاتی تریسپس معمولاً در قسمت انتهایی تاندون، نزدیک محل اتصال آن به اولکرانون، ایجاد می‌شود و ممکن است با تغییرات زیر همراه باشد:
- افزایش ضخامت تاندون
- تغییر ساختار کلاژن
- کاهش سازمان‌یافتگی فیبرهای کلاژن
- افزایش آب بین‌بافتی
- تغییرات سلولی
- ایجاد نواحی دژنراتیو
- گاهی ایجاد پارگی‌های میکروسکوپی یا پارگی نسبی
در موارد پیشرفته، ادامه فشار مکانیکی می‌تواند باعث پیشرفت آسیب و حتی پارگی نسبی یا کامل تاندون شود.
آناتومی عضله و تاندون تریسپس
عضله سه‌سر بازویی در قسمت پشت بازو قرار دارد و از سه سر تشکیل شده است:
- سر بلند (Long head)
- سر خارجی یا لترال (Lateral head)
- سر داخلی یا مدیال (Medial head)
این سه بخش در قسمت پایین بازو به یک تاندون مشترک تبدیل شده و در قسمت پشتی استخوان اولنا، روی اولکرانون، متصل می‌شوند.
وظیفه اصلی تریسپس:
اکستنشن یا باز کردن آرنج
است.
عضله سه‌سر همچنین در حرکاتی مانند:
- پرس سینه
- پرس سرشانه
- شنا
- دیپ
- پوش‌آپ
- پرس دست
- پرتاب کردن
- هل دادن اجسام
- بلند کردن وزنه
فعال می‌شود.
به همین دلیل ورزشکارانی که به‌طور مکرر حرکات مقاومتی انجام می‌دهند، بیشتر در معرض تاندینوپاتی تریسپس قرار دارند.
تاندونیت تریسپس بیشتر در چه افرادی دیده می‌شود؟
اگرچه این بیماری نسبتاً نادر است، اما احتمال آن در گروه‌های زیر بیشتر است:
ورزشکاران
به‌خصوص افرادی که تمرینات قدرتی انجام می‌دهند، مانند:
- بدنسازان
- وزنه‌برداران
- ورزشکاران رشته‌های قدرتی
- ورزشکاران پرتابی
- ورزشکاران رزمی
- ژیمناست‌ها
افرادی که کار فیزیکی سنگین دارند
فعالیت‌هایی که شامل:
- هل دادن
- کشیدن
- بلند کردن اجسام
- باز کردن مکرر آرنج علیه مقاومت
هستند، می‌توانند فشار زیادی به تاندون تریسپس وارد کنند.
افزایش ناگهانی حجم تمرین
یکی از عوامل مهم، افزایش ناگهانی شدت یا حجم تمرین است.
مثلاً فردی که مدت‌ها ورزش نکرده و ناگهان تمرینات سنگین پشت بازو، دیپ یا پرس سینه را شروع می‌کند، ممکن است دچار درد تاندون شود.
علل تاندینوپاتی تریسپس
تاندینوپاتی تریسپس معمولاً نتیجه ترکیبی از بار مکانیکی بیش از ظرفیت تحمل تاندون و عوامل مستعدکننده است.
مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:
- تمرینات سنگین
- افزایش ناگهانی شدت تمرین
- تکنیک نامناسب ورزشی
- تکرار بیش از حد حرکات اکستنشن آرنج
- بلند کردن وزنه سنگین
- ضربه مستقیم به پشت آرنج
- تمرین بدون آمادگی قبلی
- استراحت ناکافی بین جلسات تمرینی
- ضعف عضلات اطراف شانه و آرنج
- اختلال بیومکانیک اندام فوقانی
همچنین برخی بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند بر سلامت تاندون‌ها تأثیر بگذارند.
از جمله:
- دیابت
- چاقی
- بیماری‌های متابولیک
- برخی بیماری‌های التهابی
- مصرف طولانی‌مدت یا مکرر کورتیکواستروئیدها
- برخی داروها، از جمله فلوروکینولون‌ها در ارتباط با مشکلات تاندونی
علائم تاندونیت تریسپس
مهم‌ترین علامت، درد در قسمت پشتی آرنج است.
محل درد معمولاً نزدیک محل اتصال تاندون به اولکرانون قرار دارد.
درد ممکن است در ابتدا فقط هنگام فعالیت ایجاد شود.
برای مثال:
- هنگام پرس سینه
- هنگام دیپ
- هنگام شنا
- هنگام باز کردن آرنج علیه مقاومت
- هنگام بلند کردن وزنه
- هنگام هل دادن جسم سنگین
اما با پیشرفت بیماری، درد ممکن است هنگام فعالیت‌های روزمره نیز احساس شود.
مهم‌ترین علائم
۱. درد پشت آرنج
درد معمولاً در قسمت پشتی و انتهایی آرنج احساس می‌شود.
گاهی بیمار محل درد را دقیقاً روی برجستگی استخوانی آرنج نشان می‌دهد.
۲. حساسیت موضعی
فشار دادن محل اتصال تاندون به اولکرانون ممکن است درد ایجاد کند.
۳. درد هنگام اکستنشن مقاومتی آرنج
یکی از یافته‌های مهم معاینه، ایجاد درد هنگام تلاش برای باز کردن آرنج در برابر مقاومت است.
۴. کاهش تحمل فعالیت
بیمار ممکن است بگوید:
«قبلاً می‌توانستم این وزنه را بزنم، ولی الان بعد از چند تکرار آرنجم درد می‌گیرد.»
۵. ضعف
در موارد شدیدتر، به‌خصوص اگر پارگی نسبی یا کامل وجود داشته باشد، ضعف اکستنشن آرنج ایجاد می‌شود.
۶. تورم
در بعضی بیماران تورم موضعی در قسمت خلفی آرنج وجود دارد.
۷. درد پس از فعالیت
گاهی بیمار هنگام ورزش درد زیادی ندارد، اما چند ساعت بعد یا روز بعد درد تشدید می‌شود.
تفاوت تاندونیت تریسپس با پارگی تاندون
این مسئله از نظر بالینی بسیار مهم است.
تاندینوپاتی ساده معمولاً باعث درد می‌شود، اما قدرت عضله ممکن است تقریباً حفظ شده باشد.
در پارگی شدید ممکن است موارد زیر دیده شود:
- درد شدید ناگهانی
- احساس پاره شدن یا صدای تق
- تورم
- کبودی
- ضعف واضح اکستنشن آرنج
- فرورفتگی یا نقص قابل لمس در محل تاندون
در پارگی کامل، ممکن است بیمار نتواند آرنج را به‌خوبی در برابر مقاومت باز کند.
مرورهای موجود نشان می‌دهند که در آسیب‌های تاندون دیستال تریسپس، معاینه بالینی همراه با سونوگرافی یا MRI می‌تواند برای تعیین شدت آسیب بسیار کمک‌کننده باشد.
چه زمانی احتمال پارگی تاندون بیشتر است؟
اگر درد پشت آرنج به دنبال یک حادثه ناگهانی ایجاد شده باشد، باید به پارگی تاندون توجه بیشتری داشت.
برای مثال:
فرد هنگام بلند کردن وزنه سنگین ناگهان درد شدید پشت آرنج پیدا می‌کند.
یا:
فرد هنگام زمین خوردن، در حالی که دستش برای جلوگیری از سقوط دراز شده است، درد شدید و ضعف آرنج پیدا می‌کند.
در چنین شرایطی صرفاً تشخیص «تاندونیت» ممکن است کافی نباشد و بررسی دقیق‌تر لازم است.
تشخیص تاندونیت تریسپس
تشخیص معمولاً با ترکیبی از:
- شرح حال
- معاینه فیزیکی
- تست‌های عملکردی
- سونوگرافی
- MRI
انجام می‌شود.
شرح حال
پزشک معمولاً درباره موارد زیر سؤال می‌کند:
- زمان شروع درد
- شروع تدریجی یا ناگهانی
- نوع فعالیت
- ورزش
- تمرینات بدنسازی
- افزایش اخیر حجم تمرین
- ضربه
- وجود صدای تق
- ضعف
- تورم
- کبودی
- بیماری‌های زمینه‌ای
- داروهای مصرفی
معاینه فیزیکی
در معاینه باید محل درد به‌طور دقیق مشخص شود.
پزشک ممکن است تاندون را لمس کند و قدرت اکستنشن آرنج را بررسی کند.
اکستنشن مقاومتی آرنج
از بیمار خواسته می‌شود آرنج خود را در برابر مقاومت باز کند.
ایجاد درد در محل اتصال تاندون می‌تواند به نفع تاندینوپاتی تریسپس باشد.
اما درد به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست و باید آسیب‌های دیگر نیز بررسی شوند.
تشخیص افتراقی درد پشت آرنج
هر درد پشت آرنج تاندونیت تریسپس نیست.
مهم‌ترین تشخیص‌های افتراقی عبارت‌اند از:
بورسیت اولکرانون
معمولاً تورم واضح روی برجستگی آرنج وجود دارد.
آرتروز آرنج
می‌تواند با درد، محدودیت حرکتی و خشکی همراه باشد.
آسیب رباط اولنار
خصوصاً در ورزشکاران پرتابی اهمیت دارد.
گیر افتادگی عصب اولنار
می‌تواند با درد و گزگز انگشت کوچک و نیمه داخلی انگشت حلقه همراه باشد.
اپی‌کوندیلیت
اگرچه محل درد متفاوت است، اما گاهی بیمار محل درد را دقیق مشخص نمی‌کند.
شکستگی اولکرانون
خصوصاً پس از ضربه.
پارگی جزئی یا کامل تاندون تریسپس
یکی از مهم‌ترین تشخیص‌های افتراقی است.
Snapping triceps
در این حالت بخشی از تاندون تریسپس هنگام حرکت آرنج به سمت داخل جابه‌جا شده و احساس «تق‌تق» یا گیرکردن ایجاد می‌کند.
این وضعیت ممکن است با مشکلات عصب اولنار همراه باشد و سونوگرافی دینامیک برای افتراق این دو وضعیت می‌تواند مفید باشد.
نقش سونوگرافی در تشخیص تاندونیت تریسپس
سونوگرافی اسکلتی‌عضلانی یکی از روش‌های بسیار مفید برای بررسی تاندون تریسپس است.
با سونوگرافی می‌توان مواردی مانند:
- ضخیم شدن تاندون
- کاهش نظم فیبرهای تاندونی
- تغییرات اکو
- افزایش جریان خون در داپلر
- پارگی‌های نسبی
- پارگی کامل
- تجمع مایع
- بورسیت
- مشکلات اطراف اولکرانون
را بررسی کرد.
یکی از مزایای مهم سونوگرافی این است که می‌توان تاندون را در حالت دینامیک بررسی کرد.
این ویژگی در مواردی مانند snapping triceps اهمیت ویژه‌ای دارد.
MRI چه زمانی لازم است؟
MRI معمولاً زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که:
- تشخیص بالینی واضح نباشد
- احتمال پارگی وجود داشته باشد
- ضعف قابل توجه وجود داشته باشد
- بیمار ورزشکار حرفه‌ای باشد
- درمان محافظه‌کارانه موفق نباشد
- احتمال آسیب‌های همزمان وجود داشته باشد
- تصمیم‌گیری جراحی مطرح باشد
MRI می‌تواند وضعیت:
- تاندون
- عضله
- استخوان
- بورس
- بافت نرم اطراف
را بررسی کند.
درمان تاندونیت تریسپس
درمان به شدت بیماری، مدت علائم، میزان آسیب تاندون، سطح فعالیت بیمار و وجود یا عدم وجود پارگی بستگی دارد.
در اغلب مواردی که پارگی کامل یا نقص واضح عملکردی وجود ندارد، درمان غیرجراحی خط اول درمان است.
هدف درمان فقط کاهش درد نیست.
هدف اصلی این است که:
ظرفیت تحمل تاندون افزایش پیدا کند و بیمار بتواند به تدریج به فعالیت قبلی برگردد.
مرحله اول درمان: کاهش بار مکانیکی
در مرحله دردناک، باید فعالیت‌هایی که درد را تحریک می‌کنند کاهش یابند.
این به معنی استراحت کامل نیست.
بهتر است فعالیت تحریک‌کننده اصلاح شود.
برای مثال در ورزشکار بدنساز ممکن است موقتاً کاهش یا حذف شود:
- دیپ
- پرس سنگین
- پشت بازو با وزنه سنگین
- حرکات اکستنشن مقاومتی شدید
اما حرکات بدون درد سایر قسمت‌های بدن معمولاً می‌توانند ادامه پیدا کنند.
کمپرس سرد
در فاز دردناک می‌توان از سرما برای کاهش موقت درد استفاده کرد.
کمپرس سرد بیشتر نقش علامتی دارد و به‌تنهایی تاندینوپاتی را درمان نمی‌کند.
داروهای ضدالتهاب
NSAIDها ممکن است برای مدت کوتاه در افراد مناسب، به کاهش درد کمک کنند.
با این حال، مصرف طولانی‌مدت آنها باید با توجه به:
- بیماری کلیوی
- مشکلات معده
- فشار خون
- بیماری قلبی
- داروهای همزمان
بررسی شود.
در تاندینوپاتی مزمن، هدف اصلی درمان باید بازسازی ظرفیت عملکردی تاندون با تمرین درمانی باشد، نه مصرف طولانی‌مدت دارو.
درمان‌های طب فیزیکی و توانبخشی
توانبخشی مهم‌ترین بخش درمان غیرجراحی تاندینوپاتی تریسپس است.
اصول اصلی شامل:
- کنترل درد
- اصلاح فعالیت
- تمرین درمانی
- تقویت تدریجی تاندون
- اصلاح الگوی حرکتی
- بازگشت تدریجی به ورزش
است.
تمرین ایزومتریک
در مراحل اولیه که تاندون حساس و دردناک است، تمرینات ایزومتریک می‌توانند گزینه مناسبی باشند.
در این تمرین، عضله بدون حرکت قابل توجه مفصل منقبض می‌شود.
مثلاً بیمار می‌تواند تلاش کند آرنج را باز کند، در حالی که حرکت آرنج توسط مقاومت کنترل‌شده محدود شده است.
شدت تمرین باید متناسب با وضعیت بیمار تنظیم شود.
تمرینات اکسنتریک
تمرینات اکسنتریک در بسیاری از برنامه‌های توانبخشی تاندون‌ها استفاده می‌شوند.
در این حالت عضله هنگام طولانی شدن تحت بار قرار می‌گیرد.
در تاندونیت تریسپس، پس از کنترل درد و آماده شدن تاندون، می‌توان به‌تدریج تمرینات مقاومتی اکسنتریک را اضافه کرد.
تمرینات کانسنتریک
پس از تحمل مناسب بارهای اولیه، تمرینات کانسنتریک نیز به برنامه اضافه می‌شوند.
هدف این است که بیمار بتواند:
ایزومتریک → اکسنتریک → کانسنتریک → تمرینات عملکردی
را به‌صورت تدریجی طی کند.
اصل مهم در توانبخشی تاندون
نباید فقط بر اساس «درد صفر» تصمیم گرفت.
در توانبخشی تاندون‌ها مهم است که واکنش تاندون طی ساعات و روز بعد از تمرین نیز بررسی شود.
اگر بعد از افزایش تمرین:
- درد به‌طور واضح افزایش یابد
- درد روز بعد بیشتر شود
- عملکرد کاهش پیدا کند
احتمالاً بار تمرینی بیش از ظرفیت فعلی تاندون بوده است.
در این حالت باید مقدار بار اصلاح شود.
تمرینات زنجیره بسته
در مراحل بعدی می‌توان تمرینات عملکردی را اضافه کرد.
مانند:
- پوش‌آپ اصلاح‌شده
- تمرینات تحمل وزن اندام فوقانی
- تمرینات کنترل کتف
- تمرینات عملکردی مرتبط با ورزش
این تمرینات باید مرحله‌به‌مرحله افزایش پیدا کنند.
تقویت عضلات اطراف شانه و کتف
در بسیاری از ورزشکاران، تمرکز صرف روی تریسپس کافی نیست.
باید عملکرد کل زنجیره حرکتی بررسی شود.
عضلات:
- روتاتورکاف
- دلتوئید
- عضلات کتف
- عضلات تنه
می‌توانند بر نحوه انتقال نیرو در اندام فوقانی تأثیر بگذارند.
اصلاح تکنیک ورزشی
در ورزشکاران، اصلاح تکنیک اهمیت زیادی دارد.
مثلاً در بدنسازی باید:
- وزن مناسب انتخاب شود
- تعداد تکرار منطقی باشد
- دامنه حرکتی مناسب باشد
- افزایش وزنه تدریجی باشد
- از تمرین تا ناتوانی شدید در فاز دردناک پرهیز شود
اولتراسوند تراپی
اولتراسوند تراپی ممکن است در برخی برنامه‌های طب فیزیکی برای کنترل علائم استفاده شود، اما شواهد اختصاصی و قوی برای اینکه اولتراسوند به‌تنهایی تاندون تریسپس را ترمیم کند، محدود است.
بنابراین نباید جایگزین تمرین درمانی و مدیریت بار شود.
لیزر پرتوان
لیزر پرتوان ممکن است به‌عنوان یک درمان کمکی برای کاهش درد و بهبود تحمل بیمار نسبت به تمرین استفاده شود.
اما اصل درمان تاندینوپاتی همچنان:
مدیریت بار + تمرین درمانی پیشرونده
است.
شاک‌ویو تراپی
در برخی تاندینوپاتی‌های مزمن، درمان با Extracorporeal Shock Wave Therapy یا ESWT مورد استفاده قرار می‌گیرد.
با این حال، برای تاندینوپاتی تریسپس نسبت به تاندینوپاتی‌هایی مانند آشیل یا اپی‌کوندیلیت، شواهد مستقیم بسیار محدودتر است.
بنابراین انتخاب آن باید بر اساس شرایط بیمار و تجربه بالینی انجام شود.
طب سوزنی
طب سوزنی ممکن است در بعضی بیماران برای کنترل درد به‌عنوان درمان کمکی مورد استفاده قرار گیرد.
اما طب سوزنی نباید جایگزین برنامه بارگذاری تدریجی تاندون شود.
PRP در تاندونیت تریسپس
PRP یا پلاسمای غنی از پلاکت برای برخی تاندینوپاتی‌ها مورد توجه قرار گرفته است.
با این حال، شواهد اختصاصی درباره PRP در تاندینوپاتی تریسپس محدود است و مطالعات با کیفیت بالا برای تعیین اثربخشی قطعی آن وجود ندارد.
بنابراین نمی‌توان PRP را درمان استاندارد و قطعی تمام موارد تاندونیت تریسپس دانست.
در بعضی گزارش‌ها و مطالعات کوچک، PRP در آسیب‌های نسبی تاندون تریسپس استفاده شده است، اما شواهد همچنان محدود است.
آیا تزریق کورتون در تاندون تریسپس مناسب است؟
تزریق مستقیم کورتیکواستروئید داخل تاندون معمولاً انتخاب مناسبی نیست.
دلیل اصلی، نگرانی درباره اثرات منفی احتمالی بر ساختار و استحکام تاندون و خطر آسیب بیشتر است.
اگر بیمار بورسیت اولکرانون همراه داشته باشد، شرایط کاملاً متفاوت است و تصمیم درباره تزریق باید بر اساس تشخیص دقیق محل درد و ساختار درگیر گرفته شود.
بنابراین:
تزریق کورتون داخل خود تاندون تریسپس توصیه روتین برای تاندینوپاتی نیست.
آیا تزریق اوزون در تاندونیت تریسپس مؤثر است؟
اوزون‌درمانی در برخی اختلالات درد اسکلتی‌عضلانی مورد استفاده قرار گرفته است، اما برای تاندینوپاتی تریسپس شواهد با کیفیت و اختصاصی کافی وجود ندارد.
بنابراین نمی‌توان اوزون‌درمانی را درمان استاندارد و اثبات‌شده تاندونیت تریسپس دانست.
اگر قرار باشد درمان‌های تزریقی مورد استفاده قرار گیرند، باید ابتدا تشخیص دقیق و شدت آسیب تاندون مشخص شود.
چه زمانی جراحی لازم می‌شود؟
جراحی معمولاً برای همه بیماران مبتلا به تاندینوپاتی لازم نیست.
مواردی که می‌توانند نیاز به بررسی جراحی ایجاد کنند شامل:
- پارگی کامل تاندون
- ضعف واضح اکستنشن آرنج
- پارگی نسبی شدید
- نقص قابل توجه عملکردی
- عدم پاسخ به درمان محافظه‌کارانه مناسب
- آسیب شدید در ورزشکار با نیاز عملکردی بالا
- پارگی حاد با جابه‌جایی قابل توجه
است.
در مرورهای مربوط به آسیب تاندون تریسپس، در صورت پارگی کامل حاد، ترمیم جراحی زودهنگام معمولاً مورد توجه قرار می‌گیرد.
توانبخشی بعد از جراحی تاندون تریسپس
توانبخشی پس از ترمیم تاندون بسیار مهم است.
در مراحل اولیه معمولاً از محافظت و محدود کردن حرکت استفاده می‌شود و سپس دامنه حرکتی به‌صورت تدریجی افزایش می‌یابد.
پس از آن، تقویت عضله شروع می‌شود.
مرورهای جدید نشان می‌دهند که پروتکل‌های توانبخشی پس از ترمیم دیستال تریسپس در مطالعات مختلف یکسان نیستند، اما روند کلی معمولاً شامل:
محافظت اولیه → افزایش تدریجی دامنه حرکتی → تقویت تدریجی → تمرین عملکردی → بازگشت به ورزش
است.
بازگشت به ورزش
بازگشت به ورزش نباید صرفاً بر اساس گذشت زمان تعیین شود.
موارد زیر باید در نظر گرفته شوند:
- دامنه حرکتی کامل یا نزدیک به کامل
- نبود درد قابل توجه
- قدرت مناسب
- تحمل تمرینات مقاومتی
- عدم تشدید علائم روز بعد
- انجام موفق حرکات اختصاصی ورزش
در مطالعات مربوط به ترمیم پارگی دیستال تریسپس، زمان بازگشت به ورزش در برخی مطالعات حدود ۴ تا ۶ ماه گزارش شده است، اما معیارهای استاندارد و یکسانی برای بازگشت به ورزش وجود ندارد.
آیا تاندونیت تریسپس کاملاً خوب می‌شود؟
در بسیاری از بیماران، با تشخیص صحیح و مدیریت مناسب بار، علائم به‌طور قابل توجهی کاهش پیدا می‌کنند.
اما روند بهبود تاندون ممکن است آهسته باشد.
باید انتظار داشت که درمان تاندینوپاتی مزمن معمولاً به زمان و برنامه توانبخشی منظم نیاز دارد.
یکی از اشتباهات رایج این است که بیمار به محض کاهش درد، تمرین سنگین قبلی را شروع کند.
این کار می‌تواند باعث عود علائم شود.
چگونه از تاندونیت تریسپس پیشگیری کنیم؟
برای کاهش خطر آسیب می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:
افزایش تدریجی شدت تمرین
وزنه یا حجم تمرین نباید ناگهان افزایش پیدا کند.
گرم کردن
قبل از تمرینات سنگین، گرم کردن مناسب انجام شود.
تکنیک صحیح
حرکات قدرتی باید با تکنیک صحیح انجام شوند.
استراحت کافی
تاندون برای سازگاری با بار مکانیکی به زمان نیاز دارد.
تقویت تدریجی
عضلات بازو، شانه و کتف باید به‌صورت متعادل تقویت شوند.
توجه به درد
درد مداوم هنگام تمرین علامتی است که نباید نادیده گرفته شود.
چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟
اگر درد پشت آرنج بیش از چند هفته ادامه پیدا کند، مراجعه به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی توصیه می‌شود.
اما مراجعه باید سریع‌تر انجام شود اگر:
- درد ناگهانی و شدید ایجاد شده باشد
- صدای تق شنیده شده باشد
- ضعف ناگهانی ایجاد شده باشد
- تورم یا کبودی واضح وجود داشته باشد
- بیمار نتواند آرنج را در برابر مقاومت باز کند
- فرورفتگی در مسیر تاندون احساس شود
- درد پس از ضربه ایجاد شده باشد
در این شرایط احتمال پارگی تاندون باید بررسی شود.
جمع‌بندی
تاندونیت تریسپس یا تاندینوپاتی تاندون سه‌سر بازویی یکی از علل کمتر شایع درد پشت آرنج است که بیشتر در اثر افزایش بار مکانیکی، تمرینات مقاومتی، ورزش‌های قدرتی و فعالیت‌های تکراری ایجاد می‌شود.
مهم‌ترین علامت آن، درد در قسمت پشتی آرنج است که معمولاً هنگام باز کردن آرنج در برابر مقاومت تشدید می‌شود.
تشخیص بر اساس شرح حال و معاینه انجام می‌شود و در موارد مشکوک به آسیب ساختاری، سونوگرافی اسکلتی‌عضلانی و MRI می‌توانند اطلاعات ارزشمندی فراهم کنند.
در مواردی که پارگی کامل یا ضعف شدید وجود ندارد، درمان محافظه‌کارانه معمولاً شامل:
- کاهش موقت فعالیت تحریک‌کننده
- اصلاح بار تمرینی
- کنترل درد
- تمرینات ایزومتریک
- تقویت تدریجی
- تمرینات اکسنتریک و کانسنتریک
- تمرینات عملکردی
- اصلاح تکنیک ورزشی
- و درمان‌های طب فیزیکی و توانبخشی
است.
در پارگی کامل تاندون یا مواردی که ضعف قابل توجه وجود دارد، ارزیابی ارتوپدی و بررسی امکان ترمیم جراحی اهمیت پیدا می‌کند.
نکته مهم این است که هدف درمان تاندونیت تریسپس فقط کاهش درد نیست؛ بلکه افزایش تدریجی ظرفیت تحمل تاندون و بازگرداندن بیمار به فعالیت طبیعی و ورزشی است.
برای تشخیص دقیق علت درد پشت آرنج و انتخاب مناسب‌ترین برنامه درمانی، مراجعه به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی می‌تواند به تشخیص افتراقی، بررسی سونوگرافی اسکلتی‌عضلانی و طراحی برنامه توانبخشی مناسب کمک کند.